Heidi Çizgi Filmi Nerede Geçiyor? Alp Köyünün Gerçeği
O Neydi? Yazı İşleri5 dk okuma
Heidi çizgi filmi, İsviçre'nin doğu ucundaki Graubünden kantonunda, Maienfeld çevresindeki Alplerde geçiyor. Köy ve dağ evi hayal ürünü, ama yazar Johanna Spyri'nin kitabı bu bölgeden esinlendi. Japon ekip 1973 yazında Maienfeld'e iki günlük bir keşif gezisi yaptı ve 52 bölümlük dizi 6 Ocak - 29 Aralık 1974 arasında Fuji TV'de yayınlandı.
Çocukken Heidi'yi izleyenlerin çoğu aynı soruyu sonradan sordu: o dağ, o keçiler, o ahşap ev gerçekten var mıydı? Cevap yarı yarıya evet. Dedenin evi bir fotoğraftan alınmış gerçek bir kulübe değil, ama arkasındaki manzara, vadi ve köy düzeni sahada bakılarak çizildi. Bugün Maienfeld'de "Heididorf" adıyla gezilebilen bir yer var ve burası dizinin ilham aldığı yöre olarak anılıyor.
Bu yazıda kitabın, dizinin ve turizmin anlattığı yerleri ayrı ayrı koydum. Kaynağını gösteremediğim hiçbir şeyi yazmadım; emin olamadığım yerde bunu açıkça söyledim.
Heidi'nin köyü tam olarak nerede?
Hikayenin geçtiği yer İsviçre Alpleri, kitaptaki yer adlarıyla Maienfeld ve onun yukarısındaki otlaklar. Maienfeld, Ren vadisinde, Graubünden kantonunda küçük bir kasaba. Graubünden turizm kurumu, kasabanın Johanna Spyri'ye romanları için ilham verdiğini yazıyor.
Burada önemli bir ayrım var: kitapta ve dizide geçen "Dörfli" köyü ile onun üstündeki "Alm" (yayla) yazarın kurguladığı yerler. Harita üzerinde "işte Heidi'nin evi" diye bir nokta gösteremezsiniz; gösterenler turizm için bir seçim yapmış oluyor. Seattle Times'ın 1998 tarihli haberine göre Spyri, romanı yazmadan önce bölgede hastalıktan iyileşmek için kalmıştı ve kitap kurmacaydı.
Aynı haber ilginç bir çekişmeyi de anlatıyor. Maienfeld kendini "gerçek Heidi'nin yurdu" diye tanıtıyordu; Ren'in karşı yakasındaki St. Gallen kantonundan pazarlanan "Heidiland" ise geniş bir bölgeyi Heidi markasıyla sunuyordu. Sonunda tatsız bir ateşkes yapıldı: Heidiland, Maienfeld'in "orijinal" olduğunu kabul etti ve kendi kulübesine "Heidi kulübesi" demeyi bıraktı. Maienfeld de Heidiland kampanyasına katıldı.
Japon ekip yeri nasıl buldu?
Dizinin yönetmeni Isao Takahata'ydı. Hayao Miyazaki sahne düzeni ve yerleşim çizimlerinde çalıştı; Yoichi Kotabe de ekipteydi. Üçü 1973 yazında Maienfeld'e iki günlük bir ziyaret yaptı, ardından Almanya'ya, Frankfurt'a geçti. Dizinin Frankfurt bölümleri, yani Clara'nın şehri, bu gezinin ürünü.
All the Anime blogunun anlattığına göre ekip bir çiftlik evine gidip ailenin mutfak masasını ve ineklerini fotoğraflamak istemişti. Yani dizideki o inandırıcı yemek odası ve ahır detayları hayal gücünden çok saha notu. Maienfeld'den sonra Ulm ve Frankfurt'a gidildi.
Bu yaklaşım dönemin Japon animasyonu için alışıldık değildi. Zuiyo Eizo adlı yapım şirketinin kurucusu Shigehito Takahashi, Moomin'lerin Japonya'daki başarısından sonra çocuk edebiyatının tutacağını görmüştü. Spyri'nin kitabı telif süresini doldurmuştu (yazar 1901'de öldü) ve 1974'e gelene kadar Japoncaya altı kez çevrilmişti.
O zaman hayat nasıldı, dizi neden tuttu?
1974'te Fuji TV'de Heidi, Uzay Kruvazörü Yamato ile yarıştı. All the Anime'ye göre izlenme oranlarında rakibiyle başa baş gitti ve izleyici kitlesi ağırlıklı olarak kızlar ve anneleriydi. Yapım ise parasal olarak zordu; stüdyo borçlandı ve 1970'lerin ortasında yeniden yapılandı.
Dizi dünyaya yayıldı. Wikipedia'nın derlediği yayın listesine göre İspanya'da TVE 2 Mayıs 1975'te başladı, Almanya'da ZDF 18 Eylül 1977'de, Fransa'da TF1 26 Aralık 1979'da. Arap dünyasında dizi 1984'te ekrana geldi. Tarihler arasındaki fark, dizinin tek seferde değil, yıllara yayılan bir dalga halinde dünyaya açıldığını gösteriyor.
Türkiye'de ne zaman, nerede izledik?
Hürriyet'in "80'li yılların en güzel çizgi filmleri" galerisi Heidi'yi 1981 tarihiyle ve "ilk olarak TRT'de yayınlanan" diye listeliyor. Bu galeri bir liste; yıl, TRT'nin yayın akışından değil derleyenin notundan geliyor. Tam yayın tarihini, dublaj kadrosunu ve bölüm sayısını TRT kaydıyla doğrulayamadım. O yüzden "1981'de TRT'de" ifadesini kesin bilgi değil, bir kaynakta geçen tarih olarak okuyun.
Aynı dönemi anlatan yazılarımız için TRT'de yayınlanan ilk yerli çizgi filmler ve Voltran, Şirinler, Kaptan Planet sayfalarına bakabilirsiniz.
Peki ne oldu?
Maienfeld'de bugün "Heididorf" var: orijinal Heidi evi, Alpöhi'nin evinin kopyası, "Johanna Spyris Heidiwelt" sergisi ve 1880 tarihli bir köy okulu. İsviçre Radyo Televizyonu (SRF) haberine göre köy 1998'den beri hikayeyi gösteriyor ve yılda 150.000'e varan ziyaretçi çekiyor. Bu sayı bir turizm rakamı, kesin sayım değil. Heidialp ise hikayenin dağ evi olarak sunulan, köyden yaklaşık 8,8 km'lik bir yürüyüşle ulaşılan ve hâlâ bir çobanın yaşadığı kulübe.
Kitaba gelince: Heidi iki cilt halinde 1880 ve 1881'de Gotha'da Friedrich Andreas Perthes tarafından yayımlandı. Seattle Times'ın haberi 1879 diyor; kaynaklar arasında bu fark var, ben Wikipedia'nın iki ciltli tarihini esas aldım. Aynı haber kitabın 40 dilde 20 milyon sattığını yazıyor.
Heidi'nin başka sürümleri de var
Wikipedia'ya göre Heidi'den yaklaşık 25 film ve dizi uyarlaması yapıldı. Listede Shirley Temple'ın oynadığı 1937 filmi ve 1968'de ABD'de bir NFL maçını yarıda kesip tartışma yaratan televizyon filmi de var. Japon dizisinden 1979'da, dizi bölümleri birleştirilerek "Heidi in the Mountains" adlı bir uzun metraj da çıkarıldı. Yani çocukken izlediğiniz Heidi bunlardan hangisiyse, o yılın yayın akışına ve çevirisine göre farklı bir yüz görmüş olabilirsiniz.
Hafıza köşesi
- "Heidi'nin evi Alplerde bir yerde, ben gittim gördüm." Gezilen ev, turizm için kurulmuş ya da düzenlenmiş bir yer. Kitaptaki köy kurmaca; Maienfeld ilham yeri olarak anılıyor.
- "Heidi Japon yapımı değil, İsviçre yapımı." Kitap İsviçreli yazar Spyri'nin, ama 1974 dizisini Japonya'da Zuiyo Eizo yapımcılığında, Takahata yönetiminde çektiler.
- "Heidi Studio Ghibli filmiydi." Ghibli 1985'te kuruldu, Heidi ondan on yıldan fazla önce yapıldı. Takahata, Miyazaki ve Kotabe sonradan Ghibli çevresinde de çalıştı; dizi bu ekibin ortak geçmişlerinden biri.
Sık sorulanlar
Heidi çizgi filmi gerçekten İsviçre'de mi geçiyor?
Evet, hikaye İsviçre Alplerinde geçiyor ve Maienfeld çevresiyle ilişkilendiriliyor. Ama köy ve dağ evi kurmaca. Japon ekip yöreyi 1973 yazında iki gün boyunca gezip fotoğrafladı.
Heidi'yi kim yaptı, kaç bölüm?
Yönetmen Isao Takahata, sahne düzeni ve yerleşimde Hayao Miyazaki. Zuiyo Eizo yapımı olan dizi 52 bölümden oluşuyor ve 1974'te Fuji TV'de yayınlandı.
Heidi TRT'de ne zaman yayınlandı?
Hürriyet'in 80'ler çizgi filmleri galerisi 1981 diyor ve "ilk olarak TRT'de yayınlandı" ifadesini kullanıyor. Resmi TRT kaydıyla doğrulayamadığım için bu tarihi kesin saymıyorum.
İlgili neydi'ler
- Adları hatırlanamayan 20 çizgi film
- TRT'de yayınlanan ilk yerli çizgi filmler hangileriydi?
- Cumartesi sabahı çizgi film kuşağı neden bitti?
- Çocukken izlediğimiz çizgi filmler: kanal kanal rehber
- Çizgi filmler arşivi