Çizgi Filmlerdeki Türkçe Şarkılar Kimin Sesiydi?

"Bu şarkıyı kim okumuştu?" sorusu, çocukluk çizgi filmleri söz konusu olduğunda şaşırtıcı biçimde cevapsız kalıyor. Melodiyi herkes ezbere biliyor, ama yazıda sanatçı adı arayınca çoğu zaman karşına bir forum başlığı ve "galiba şu" cümlesi çıkıyor.

Bu yazıda bildiğimiz kadarını, kaynağı açılıp görülmüş olanı yazıyoruz. Bilinmeyeni de "bilinmiyor" diye bırakıyoruz, çünkü bir şarkıcıya yanlış isim yakıştırmak, ismi hiç yazmamaktan daha kötü.

Asıl mesele: jenerik ile dublaj kadrosu aynı liste değil

Bir çizgi filmin Türkçe sürümünde iki ayrı iş var. Birincisi diyalogları seslendiren dublaj kadrosu, ikincisi şarkı. Dublaj kadrosu, seslendirme.org gibi sitelerde karakter karakter listelenir. Şarkı ise çoğu zaman bu listenin dışında kalır.

Mulan'ın (1998) Türkçe sürümü bunun iyi bir örneği. seslendirme.org'daki kayda göre filmi İmaj Stüdyoları dublajladı, yönetmen Toygun Ateş, çeviri Murat Karahan. Mulan'ı Berrak Yıldırım, Shang'i Barış Yıldız, Mushu'yu Okan Bayülgen seslendirdi. Aynı sayfa şarkıları kimin söylediğini yazmıyor ve bir okuyucunun sorduğu Shan Yu'nun sesi de cevapsız kalmış.

Aslan Kral'da durum benzer. Türkçe Vikipedi'ye göre Simba'yı yetişkin haliyle Murat Atıl, çocukken Sonat Pamir; Mufasa'yı Haluk Kurtoğlu; Scar'ı Şahin Çelik; Nala'yı Funda Oskay; Timon'u Erkan Taşdöğen; Pumbaa'yı Naci Taşdöğen seslendirdi. Sayfa filmin Türkiye gösterim tarihini 20 Ocak 1995 olarak veriyor, ama şarkıları kimin söylediğini ayırmıyor.

Dönem bağlamı: jenerik şarkıcısı neden yazılmazdı

Elimizdeki kayıtlardan çıkan tablo şu: dublaj kadrosu zamanla veri tabanlarına girdi, çünkü seslendirmenler kendi işlerini takip eden bir hayran kitlesine sahipti. Şarkıcılar için böyle bir arşiv oluşmadı. Jenerik çoğu zaman bir stüdyo işiydi, ekranda isim akmıyordu, kaset ya da albüm çıkmıyordu.

Bu yüzden internette dolaşan "şu çizgi filmin jeneriğini şu ünlü şarkıcı okudu" bilgilerinin önemli kısmı tek bir forum mesajından başka kaynağa dayanmıyor. Biz bu tür iddiaları, açılıp doğrulanamadığı için yazıya almadık.

Seslendirme dünyasında bu ayrım yeni değil: bir sanatçının konuşma sesi tanınır, şarkı sesi ise çoğu zaman ayrı bir stüdyo seansında, bazen başka biriyle kaydedilir. Mulan'ın orijinalinde konuşma sesi Ming-Na Wen olarak listelenir, Türkçe Vikipedi'nin oyuncu listesi ise şarkıları Lea Salonga'ya yazar. Türkçe sürümde şarkının ayrı bir sanatçıya verilip verilmediği ise yazılı değil. İzleyicinin hafızasında ise ikisi tek ses olarak kalıyor.

Somut detay: kaynağı görülen örnekler

• SER-a (TRT Çocuk): seslendirme.org'daki künyede "Jenerik şarkı: Alper Aytekin" yazıyor. Aynı sayfa Henga'yı Harun Can, Ort'u Fatih Özacun, Igga'yı Çağıl Özdemir, Zetta'yı Bergen Coşkun, Lug'u Savaş Pat, Robot'u Mert Aydın olarak veriyor. Harun Can'ın vokal ve düzenleme, Savaş Pat'ın da seslendirme yönetmenliği yaptığı ayrıca belirtilmiş.
• Kaptan Tsubasa: seslendirme.org'a göre dizi Türkiye'de "Küçük Golcü" adıyla yayınlandı. Manga 1981'de Yoichi Takahashi tarafından çizildi, anime Japonya'da 1983-1986 arasında yayınlandı. Listelenen Türkçe kadroda Tsubasa'yı Onur Kırış, Wakabayashi'yi Fatih Özkul seslendiriyor. Sayfa Türkçe jenerik sanatçısı vermiyor.

Harun Can'ın profili bu tabloda öne çıkıyor. Türkçe Vikipedi'ye göre 27 Mart 1980'de Ankara'da doğdu, yedi sekiz yaşında Ankara Radyosu'nda seslendirmeye başladı, 2001'de Hacettepe Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'nden mezun oldu. 2013'te Korkuluk adlı grubuyla Bir Hayvan Yaratmak albümünü çıkardı. Yani hem dublaj sanatçısı hem şarkıcı; çizgi film jeneriğinde ikisini aynı anda yapabilen nadir isimlerden.

Bir şarkıcıyı doğrulamak için işe yarayan üç yer var: dizinin DVD ya da dijital yayın künyesi, yapımcı stüdyonun kendi sayfası ve seslendirmenin kendi anlattığı bir röportaj. Üçünden biri açılmadan "bunu şu söyledi" cümlesi kurmak, nostalji sitelerinde yaygın bir kestirme. Mulan'da Okan Bayülgen'in Mushu'su, Pokémon'da Ahmet Taşar'ın Ash'i kolayca bulunuyor; çünkü kadro yazılmış. Şarkıda aynı kolaylık yok, ve bu fark hafızadaki karışıklığın ana sebebi.

Peki ne oldu?

Bugün dublaj kadrosu bilgisini bulmak eskisinden kolay: seslendirme.org gibi siteler karakter karakter liste tutuyor. Jenerik ve şarkı kredileri hâlâ sönük. Kesin bilgi için yapımcı stüdyonun künyesine, dizinin DVD ya da platform kaydındaki jenerik akışına bakmak gerekiyor. Bulamadığımız isimleri bu yüzden boş bıraktık; kayıt açılırsa buraya eklenir.

Hafıza köşesi

• "Aslan Kral'da konuşan ses şarkıyı da söyledi." Elimizdeki Türkçe Vikipedi sayfası konuşma kadrosunu veriyor ve şarkıları kimin söylediğini ayırmıyor; bu yüzden böyle bir şeyi ne doğrulayabiliyor ne çürütebiliyoruz.
• "Küçük Golcü ile Kaptan Tsubasa farklı diziler." seslendirme.org'a göre Küçük Golcü, Kaptan Tsubasa'nın Türkiye'de yayınlandığı addır.
• "Pokémon'da jeneriği okuyan, Ash'i de seslendirdi." seslendirme.org kadro sayfası Ash'i Ahmet Taşar olarak yazıyor. Jeneriği kimin söylediğini bu sayfa vermiyor.

Bir şarkının sahibini nasıl ararsın?

İlk bakılacak yer, çizgi filmin kendi jenerik kartıdır. Bazı yayınlarda bu kart hiç yoktu, bazılarında da yalnızca dublaj stüdyosu yazılıydı. O zaman ikinci kapı seslendirme kadrolarını derleyen sayfalar olur; ama onlar da çoğu zaman konuşan sesleri listeler, şarkıyı okuyanı ayrıca yazmaz. Bu yüzden elimizdeki isimlere "belgelenmiş", geri kalanına "bilinmiyor" demek daha dürüst bir tutumdur.

Sık sorulanlar

Türkçe çizgi film jeneriklerini kim söylüyordu?

Tek bir cevap yok. Belgelenen örneklerde SER-a'nın jeneriğini Alper Aytekin okuyor. Eski dizilerin çoğunda sanatçı adı kayıtlı değil.

Aslan Kral'ın Türkçe dublajında şarkıları kim söyledi?

Elimizdeki kaynak bunu söylemiyor. Türkçe Vikipedi sayfası konuşma kadrosunu veriyor: Simba için Murat Atıl ve Sonat Pamir, Nala için Funda Oskay, Scar için Şahin Çelik. Şarkıların ayrı sanatçılara ait olup olmadığı o sayfadan çıkmıyor.

Harun Can kimdir, hangi çizgi filmlerde çalıştı?

27 Mart 1980 Ankara doğumlu seslendirme sanatçısı ve müzisyen. Türkçe Vikipedi'ye göre Hıçkıdık, Spider-Man, Deadpool, Adventure Time'daki Finn ve Regular Show'daki Mordecai'yi Türkçe seslendirdi.

İlgili neydi'ler

• TRT'nin Efsane Jenerik Müzikleri Kimler Tarafından Bestelendi?
• Pokémon Türkiye'de Neden Yasaklandı?
• Voltran, Şirinler, Kaptan Planet: 80-90'ların Dublaj Efsaneleri
• TRT'de Yayınlanan İlk Yerli Çizgi Filmler
• Çizgi filmler kategorisi

Kaynaklar

• SER-a - TRT Animasyon Dizisi Türkçe Seslendiren Sanatçılar - seslendirme.org
• Pokemon Türkçe Seslendiren Sanatçılar - seslendirme.org
• Kaptan Tsubasa - Animasyon Dizi Türkçe Seslendirenler - seslendirme.org
• Mulan - Seslendirme - seslendirme.org
• Aslan Kral - Vikipedi
• Harun Can - Vikipedi
• Mulan (film, 1998) - Vikipedi