Çocukken İzlediğimiz Çizgi Filmler: Kanal Kanal Hatırlatma Rehberi

O Neydi? Yazı İşleri10 Ağustos 20265 dk okuma

Sabah kalkıp ilk iş kumandayı kapmak, ekranın ısınmasını beklemek, sonra o kanalın jeneriğini duyunca rahatlamak. "O çizgi filmi hangi kanalda izliyorduk" sorusunun cevabı aslında tek bir isim değil - Türkiye'de çizgi film izlemek, kanal sayısının artmasıyla birlikte tamamen değişen bir alışkanlıktı. TRT1'in tek başına yayın yaptığı yıllardan, 2008'de aynı ay içinde açılan iki farklı çocuk kanalına kadar, her dönemin kendi kuşağı ve kendi çizgi filmleri vardı. Aşağıda kanal kanal gidiyoruz.

TRT1: Rakipsiz yıllar

TRT1, 1968'den itibaren ülkenin tek ulusal kanalı olarak yayın yaptı ve uzun süre çizgi film izlemenin tek adresiydi. 1980'lerde ekrana gelenler bugün hâlâ isim isim sayılabiliyor: He-Man, Voltran, Clementine, Varyemez Amca, Superman, Redkit, Pembe Panter, Hayalet Avcıları, Ten Ten, Bugs Bunny ve Şirinler o dönemin ekranına damga vurdu. Bu isimlerden bazılarını hiç hatırlamıyorsanız yalnız değilsiniz; adı hafızada silinen çizgi filmler listesi da benzer bir kafa karışıklığından doğdu.

Voltran özellikle ayrı bir yer tutar. Dizi ilk kez 1984'te yayına girdi ve toplam 124 bölüm sürdü; TRT1 tarafından özellikle pazar sabahları yayınlanarak 80'li yılların çocukları arasında hızla efsaneleşti. Pazar sabahı erken kalkıp Voltran'ı kaçırmamak, o dönemin en büyük motivasyon kaynaklarından biriydi.

1990'ların ortasından itibaren TRT1'in çizgi film kuşağına Disney yapımları da girdi; 1990 ile 2005 arasında Teneffüs Zili ve Küçükler gibi Disney dizileri ekrana taşındı. Aynı dönemde TRT1 saf çizgi film dışında bir çocuk klasiğine de ev sahipliği yaptı: Susam Sokağı. Programın çekimleri 1989'da TRT'nin Ankara Kavaklıdere'deki Sefaretler Stüdyosu'nda başladı ve 1990'a kadar iki sezon boyunca yaklaşık 250 bölüm kaydedildi. Amerikan orijinaliyle karşılaştırıldığında bu sayı küçük kalıyor: Amerika'da onlarca yıldır sürdürülen dizi Türkiye'de sadece iki sezon uyarlandı, sonrasında TRT uzun yıllar aynı bölümlerin tekrarını yayınlamakla yetindi.

ATV: Anime dalgası ve ilk sansür tartışması

1990'ların ikinci yarısında Japon animesi Türkiye'ye ATV üzerinden girdi. Sailor Moon, Filma Ltd. lisansıyla Türkiye'de ilk kez 1996-1998 arasında ATV'de orijinal ismiyle yayınlandı, ardından 1999'da TRT tarafından alınarak TRT1'de tüm beş sezonu ekrana geldi. Yani "Sailor Moon'u TRT'de mi ATV'de mi izledik" tartışması aslında ikisi de doğru; dizi kanal değiştirdi.

Aynı yıllarda, aynı lisans şirketi üzerinden Dragon Ball da geldi. Dragon Ball da Filma Ltd. lisansıyla 1996-1998 arasında ATV'de, 17 Ocak 2002'de ise Star TV'de yayınlandı; dublaj Japonca orijinaline dayanıyordu ve jenerik müzikleri Türkçeye çevrilmemişti - o yüzden açılış şarkısını hâlâ Japonca mırıldananlar var.

ATV'nin en tartışmalı çizgi film macerası ise Pokemon oldu. Pokemon, Türkiye'de 9 Haziran 2000'de ATV'de yayına girdi, ancak 13 Aralık 2000'de yayından kaldırıldı. Serinin Türkiye macerası bu ilk kesintiyle sınırlı kalmadı: dizinin toplam 26 sezonundan Türkiye'de yalnızca 211 bölümü kapsayan 4 sezon yayınlandı ve bu bölümlerin tamamı Türkçe dublajlıydı. Bu konunun tüm detaylarını Pokemon'un Türkiye'de neden yasaklandığını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Kanal D: Öğleden sonranın klasikleri

Kanal D'nin 90'lardaki çizgi film kuşağı, bugün internette arşiv kayıtlarıyla dolaşan bir klasikler üçlüsüyle hatırlanıyor: Scooby Doo, Temel Reis ve Tom ve Jerry bu kuşağın belkemiğiydi. Bu üçlü, TRT1'in ağırlıklı olarak fantastik ve aksiyon çizgi filmlere yer verdiği yıllarda, daha klasik bir Amerikan alternatifi sunuyordu; kedi köpek kovalamacası, denizci pazı ve konuşan bir köpekle çözülen gizemler.

Star TV: Tekrarların sığınağı

Star TV, özel televizyonculuğun ilk yıllarından beri ekranda olsa da çizgi film tarihindeki en somut izini 2002'de bıraktı: yukarıda değindiğimiz gibi Dragon Ball, 17 Ocak 2002'de Star TV'de yeniden yayına girdi. ATV'de bırakılan yerden devam eden bu yayın, serinin hayranlarını kaybetmemesini sağladı.

2008: İki kanal, tek ay

28 Ocak 2008 ile 1 Kasım 2008 arasında geçen dokuz ay, Türkiye'de çocuk kanalı kavramını kökten değiştirdi. Önce Cartoon Network geldi: kanal 28 Ocak 2008'de "Benim kanalım Türkçe, Cartoon Network Türkiye'de!" sloganıyla Türkiye yayınına başladı. Global markanın kendisi çok daha eskiydi; Cartoon Network dünya genelinde 1 Ekim 1992'de yayına girmişti, Türkiye'ye gelmesi on altı yıl sürdü.

Aynı yılın sonuna doğru bu kez kamu yayıncısı devreye girdi. TRT Çocuk test yayınlarına 24 Ekim 2008'de başladı, 1 Kasım 2008'de tam yayına geçti. Bu tarihten sonra artık çizgi film izlemek için sabahın köründe kalkıp kuşak beklemeye gerek kalmadı; kanal gün boyu çocuklara ayrılmıştı.

TRT Çocuk'un en önemli katkılarından biri de ithal değil yerli üretimdi. 2008'de hayatımıza giren Pepee, kısa sürede okul öncesi çocuklarının gönlünü fethetti; Eskişehir'de Düşyeri Çizgi Film Stüdyosu tarafından hazırlanan ve Türkiye'nin ilk yerli çizgi filmi sayılan bu yapım, 3-6 yaş grubunu hedefliyordu. TRT Çocuk'un açılışıyla birlikte kanal, hem yabancı lisanslı yapımlara hem yerli üretime aynı anda kapı açan ilk Türk çocuk kanalı oldu.

Hafıza köşesi: Doğru hatırladığımız ve karıştırdığımız şeyler

Sailor Moon konusunda iki kuşak birbirine "yanlış hatırlıyorsun" diyebiliyor - oysa ikisi de haklı. Diziyi önce ATV'de, sonra TRT1'de izleyenler var; kanal değişikliği gerçekten yaşandı, bu bir Mandela etkisi değil.

Susam Sokağı'nı "yıllarca yeni bölümlerle sürdü" diye hatırlayanlar çoğunlukta ama kayıtlar bunu doğrulamıyor: dizi Türkiye'de sadece iki sezon çekildi, sonrasında izlediğimiz uzun yıllar aslında aynı bölümlerin tekrarıydı. Uzun soluklu bir hafıza, kısa bir üretimin üstüne kurulmuş.

Pokemon'un "hemen yasaklandığı" hatırası da kısmen doğru, kısmen abartılı. Yayın gerçekten birkaç ay içinde durduruldu ama seri tamamen bitmedi; ilerleyen yıllarda farklı kanallarda sınırlı sayıda sezonla geri döndü.

Kanal isimleri kadar o dönemin ekran dışı ayrıntıları da hafızada karışabiliyor. Reklam arasında koşup mutfaktan getirilen atıştırmalıktan, 90'ların sokak oyunlarının kurallarına kadar birçok detay, kimin hangi yılı yaşadığına göre farklı hatırlanıyor.

İlgili "neydi"ler

Çocukluk hafızasını kanal ekseninden çıkarıp başka açılardan da karıştırmak isterseniz:

Susam Sokağı'nın 1989 tarihli ilk bölümünün tam kaydına ulaşmak isteyenler bu arşiv videosundan izleyebilir.

Kaynaklar

Paylaş:WhatsApp X