Adları Bir Türlü Hatırlanamayan 20 Çizgi Film: Tariften Bul
O Neydi? Yazı İşleri6 dk okuma

Bu yazı, "hani şu... neydi ya" cümlesinin cevap anahtarı. En çok aranan üç cevabı baştan vereyim: tekerlekli sandalyedeki kız Clémentine, vücudun içinde virüs kovalayan görevliler Bir Zamanlar Hayat, sualtındaki balık dedektifler de Sharky ve George. Kalan 17 cevap aşağıda; her madde önce tarif, sonra isim, sonra elimizdeki yayın bilgisi sırasıyla gidiyor.
Bir dürüstlük notu: bu kuşağın televizyon arşivi dağınık. Hangi çizgi filmin Türkiye'de hangi kanalda, hangi yıl yayınlandığına dair yazılı kayıt çoğu zaman yok; herkes farklı kanal hatırlıyor. O yüzden kayıt bulabildiklerimi kaynağıyla yazdım, bulamadıklarıma açıkça "net kayıt yok" dedim. Yanlış kanal ezberletmektense boşluğu kabul etmek daha iyi.

Görsel: cainmark - CC BY-SA
TRT kuşağı: kazlar, cüceler, madalyonlar
1. Tarif: Minicik bir çocuk, evcil kazının sırtında koca bir yaban kazı sürüsüyle birlikte ülkenin üzerinde uçuyor. Cevap: Nils Holgersson - bizde daha çok Uçan Kaz diye biliniyor. İsveçli yazar Selma Lagerlöf'ün romanından uyarlanmış. Nostalji arşivlerinde bölümleri bugün de "TRT dublajlı" etiketiyle dolaşıyor; net yayın tarihi kaydı bulamadım.
2. Tarif: Uçak kazası geçirip tekerlekli sandalyeye mahkum olan küçük bir kız; gerçek hayatı zor, asıl maceraları başka bir alemde yaşıyor. Cevap: Clémentine (1985-1988, Fransa-Japonya ortak yapımı). Fransızca Vikipedi, dizinin yurt dışında en büyük başarıyı "özellikle Türkiye'de" yakaladığını ayrıca not etmiş. Buna rağmen hangi kanalda yayınlandığına dair net kayıt yok; jeneriğini duyan herkesin boğazı düğümleniyor, kanalı kimse hatırlamıyor.
3. Tarif: Kamera vücudun içine giriyor; hücreler, virüsler ve mikroplar birer karakter, damarlar cadde gibi. Cevap: Bir Zamanlar Hayat (orijinal adı "Il était une fois... la vie", 1986-1987, Fransız yapımı). İnsan vücudunun işleyişini anlatan eğitici bir seri. İngilizce Vikipedi'nin yayınlandığı ülkeler listesinde Türkiye açıkça geçiyor; Türkçe yayın adı ve kanal için net kayıt bulamadım.
4. Tarif: Üç Silahşörler hikayesi, ama d'Artagnan dahil herkes köpek. Cevap: Dartanyan ve Üç Havhavlar (orijinali "D'Artacán y los Tres Mosqueperros", 1981-1982, İspanyol-Japon ortak yapımı). Taşralı gencin muhafız olma hayaliyle Paris'e gelişini anlatıyor. Türkçe Vikipedi'de bu adla maddesi duruyor; Türkiye'deki kanal bilgisi maddede yer almıyor.
5. Tarif: Fraklı, silindir şapkalı bir aslan centilmen; dünyayı 80 günde dolaşabileceğine dair iddiaya giriyor. Cevap: 80 Günde Devriâlem, yani Willy Fog (1983, İspanyol BRB yapımı). Jules Verne'in romanının hayvan karakterli uyarlaması. Willy Fog'un Reform Kulübü'ndeki iddiası birebir romandan geliyor.
6. Tarif: Göğsünde güneş madalyonu taşıyan yetim bir çocuk, denizciler ve efsanevi altın şehirlerin peşinde bir yolculuk. Cevap: The Mysterious Cities of Gold - çocuğun adı Esteban, çoğu kişi diziyi bu isimle arıyor (1982-1983, Fransa-Japonya ortak yapımı). Esteban'ı bebekken denizden İspanyol denizci Mendoza kurtarıyor. Türkiye yayını için net kayıt yok.
7. Tarif: Dağ köyünde yaşayan bir oğlan ve peşinden ayrılmayan kocaman beyaz dağ köpeği. Cevap: Belle ve Sebastian (1981-1982 Japon animesi, orijinal adı "Meiken Jolie"). Köpek Belle bir Pirene dağ köpeği. Bugün internette ararken aynı adlı müzik grubuyla karışıyor, o yüzden bulması zor. Türkiye yayını için net kayıt yok.
8. Tarif: Kırmızı külahlı, avuç içi kadar bir orman cücesi; bir tilkinin sırtına atlayıp oradan oraya yetişiyor. Cevap: David the Gnome ("David, el gnomo", 1985-1986, İspanyol yapımı). Dizinin kendi kurgusuna göre cüceler 15 santim boyunda ve 250-300 gram; tilkinin adı Swift. Türkiye yayını için net kayıt yok.
9. Tarif: Şirin sarı bir ördek ama bölümlerde diktatörlük, ırkçılık gibi kocaman konular; çocuk programına göre tuhaf ağır bir hüzün. Cevap: Alfred J. Kwak (1989-1990; Hollanda-Almanya-Japonya-İspanya ortak yapımı). O ağırlık hissi yanılsama değil, dizi bu temaları bilerek işliyor. Türkiye yayını için net kayıt yok.
10. Tarif: Beyaz, yumuşacık, su aygırına benzeyen ama su aygırı olmayan bir aile; sakin bir vadide yaşıyorlar. Cevap: Moomin (1990-1992 çok ortaklı yapım; Japonya, Finlandiya, Hollanda, Fransa ve İspanya birlikte üretmiş). Mekanın adı Moomin Vadisi. Türkiye yayını için net kayıt yok.
Özel kanal kuşağı: jetler, köpekbalıkları, pizzacı ninjalar
Bu bölümdekiler daha çok 90'ların ikinci yarısının, kanal kumandasının icat olduğu yılların işi. Bu kuşağın en ünlü üyesinin adını hatırlamak sorun değil; onun derdi başkaydı, merak eden Pokemon Türkiye'de neden yasaklandı yazısına baksın.
11. Tarif: Güneş gözlüklü, elektro gitar çalan, kaykaya binen bir dinozor; bir grup gencin en yakın arkadaşı. Cevap: Denver, the Last Dinosaur (1988-1990, ABD-Fransa ortak yapımı). Yumurtadan modern çağda çıkıyor, cips yemeyi seviyor, dizinin derdi ekoloji. Türkiye yayını için net kayıt yok.
12. Tarif: Sualtında bir şehir, orada dedektiflik bürosu işleten iki balık. Cevap: Sharky ve George (1990-1992, Kanada-Fransa ortak yapımı). Şehrin adı Seacago, Chicago'ya sualtı göndermesi. Türkiye yayını için net kayıt yok.
13. Tarif: Vampir ama ördek; üstelik kan bile içmiyor, bir aksilik sonucu vejetaryen olmuş. Cevap: Kont Duckula (1988-1993, İngiliz yapımı). Diriltme ayininde kan yerine yanlışlıkla ketçap kullanılınca vejetaryen bir vampir çıkıyor ortaya; kendisi de kötülük yerine ünlü olma peşinde. Türkiye yayını için net kayıt yok.
14. Tarif: Gündüz pizzacıda çalışan, alarm çalınca zırh kuşanıp şehri kurtaran kedi ninjalar. Cevap: Samurai Pizza Cats (orijinali "Kyatto Ninden Teyandee", 1990-1991, Japon yapımı). Edo dönemi esintili Edoropolis şehrinde, şoguna komplo kuran başbakana karşı savaşıyorlar. Türkçe yayın adı ve kanal için net kayıt bulamadım.
15. Tarif: Maskeli iki kedi pilot, fütüristik bir savaş jetiyle şehri canavarlardan koruyor. Cevap: Swat Kats (1993-1995, ABD yapımı; Hanna-Barbera'nın sendikasyon bloğunda yayınlanmış). Türkiye yayını için net kayıt yok, ama jetin kalkış sahnesini hatırlayan hatırlıyor.
16. Tarif: Yarı insan yarı köpekbalığı kaslı kahramanlar; suçla savaşıyorlar, her şeyi ısırıyorlar. Cevap: Street Sharks (1994-1997, ABD yapımı). Türkiye yayını için net kayıt yok; oyuncak figürleri çizgi filmden bile meşhurdu.
17. Tarif: Mars'tan Dünya'ya kaçan üç motorcu fare; gezegenlerini sömüren uzaylılara karşı savaşıyorlar. Cevap: Biker Mice from Mars (1993, ABD yapımı). Üçlünün adları Throttle, Modo ve Vinnie; düşman Plutark'lılar. Türkiye yayını için net kayıt yok.
18. Tarif: Mor, ufak tefek bir uzaylı; doğayı korumak için çocuklara yardım ediyor. Cevap: Widget (1990-1992, ABD yapımı). Çevre koruma temalı bir seri; adını hatırlayan neredeyse kimse yok çünkü isim ekranda tek kelime geçip gidiyordu. Türkiye yayını için net kayıt yok.
19. Tarif: Tombul, sarışın, iyi kalpli bir çocuk; savaş anılarını anlatmayı seven boğuk sesli bir babası var. Cevap: Afacan Louie ("Life with Louie", 1995-1998, ABD yapımı). Komedyen Louie Anderson'ın 1960'lardaki Wisconsin çocukluğuna dayanıyor; baba Andy, İkinci Dünya Savaşı gazisi. Türkiye'de Fox Kids, Jetix ve Cine 5'te yayınlandığı aktarılıyor. O yıllarda kanal adlarının kendisi de sürekli değişiyordu; o karmaşanın en iyi örneği FOX TV'nin eski adı yazısında.
20. Tarif: Her bölümü günlüğüne yazarak anlatan bir çocuk; köpeği, platonik aşkı ve uydurma bir süper kahraman kimliği var. Cevap: Doug (1991-1999, ABD yapımı). Köpeğin adı Porkchop, platonik aşk Patti Mayonnaise, süper kahraman kimliği Quailman. Türkiye'de TRT Çocuk'ta 2008-2009 döneminde yayınlandığı Vikipedi'nin program listesinde kayıtlı.
Aradığınız bu listede yoksa
Tarif aklınızda ama cevap burada değilse, yöntem şu: hatırladığınız en tuhaf detayı seçin ve onu arayın. "90'lar çizgi film" diye arayınca herkes aynı 20 sonuca çarpıyor; "tekerlekli sandalye kız çizgi film" diye arayınca Clémentine iki tıkta çıkıyor. Tek sahne, tek eşya, tek meslek: en iyi arama anahtarı bunlar. Aynı teknik dilinizin ucundaki müzikler için de çalışıyor; onun yol haritası adını hatırlamadığın şarkıyı bulmanın 7 yolu yazısında.
Bir de yorum kutusu var. Buradaki 20 tarif bizim seçimimiz; sizin yıllardır çözemediğiniz bir tarif varsa yazın, bir sonraki listeyi okur tarifleriyle kuralım. Bu köşenin devamında eski yarışma programları gibi başka hafıza kutuları da açılacak.
İzle
İsimleri dilinizin ucunda kalan o çizgi filmlerin jeneriklerini bu derlemede bulabilirsiniz.
Kaynaklar
- Once Upon a Time... Life - Wikipedia
- Clémentine (série télévisée d'animation) - Wikipédia
- Denver, the Last Dinosaur - Wikipedia
- Sharky & George - Wikipedia
- Count Duckula - Wikipedia
- Samurai Pizza Cats - Wikipedia
- SWAT Kats: The Radical Squadron - Wikipedia
- Street Sharks - Wikipedia
- Biker Mice from Mars - Wikipedia
- Widget (TV series) - Wikipedia
- Alfred J. Kwak - Wikipedia
- The Mysterious Cities of Gold - Wikipedia
- The World of David the Gnome - Wikipedia
- Belle and Sebastian (1981 TV series) - Wikipedia
- Moomin (1990 TV series) - Wikipedia
- Doug (TV series) - Wikipedia
- Life with Louie - Wikipedia
- Dartanyan ve Üç Havhavlar - Vikipedi
- 80 Günde Devriâlem (çizgi dizi) - Vikipedi
- TRT Çocuk tarafından yayınlanan programlar listesi - Vikipedi
- 90 Kuşağını Çocukluğuna Götürecek 20 Çizgi Film - Kıyıdan