Eski Yarışma Programları: İsimleri, Sunucuları, Akıbetleri
O Neydi? Yazı İşleri5 dk okuma
Kısa cevap: Passaparola'yı Metin Uca sundu (Star TV, 2002-2011), Çarkıfelek deyince akla Mehmet Ali Erbil'in Kanal D dönemi gelir (1997-2003), Kim 500 Milyar İster?'in koltuğunda Kenan Işık vardı (Show TV, 2000), Riziko!'yu TRT 1'de Serhat sundu (1994-1996), Aileler Yarışıyor ilk kez Beyazıt Öztürk'le ekrana geldi (Kanal D, 1998-1999), Şahane Pazar ise Süheyl ve Behzat Uygur'undu (1997-2004). Akıbetleri tek cümleye sığmıyor: biri kanal kanal gezdikten sonra 2024'te yeniden açıldı, biri 905. bölümünde sessizce kapandı, birinin sunucusu kendini Eurovision sahnesinde buldu.
Görsel: pavlinajane - CC BY-SA
Passaparola: Metin Uca ve kanal kanal gezen kelime yarışması
İtalya'daki aynı adlı yarışmadan uyarlanan Passaparola, 2002'de Star Medya Grubu bünyesinde Star Max'te başladı ve kısa sürede Star TV'ye taşındı. Sunucu Metin Uca'ydı, ilk dönemde yanında Ece Erken vardı; 2002-2003 arasında 148 bölüm yayınlandı. Sonrası tam bir kanal gezginliği hikayesi: 2004'te Show TV'ye geçti, aynı yıl Star TV'ye döndü ve bir dönem sunuculuğu Mehmet Ali Erbil ile Mesut Yar üstlendi, 2006-2008 arasında Kanal 1'de yeniden Metin Uca ile sürdü, son olarak 2010-2011'de Star TV'de yayınlandı. Kelime bilgisini alfabe üzerinden sınayan format, akşamüstü kuşağının en sadık izlenen yarışmalarındandı.
Nasıl bitti: 2011'de yayından kalktı ve geri dönmedi. Metin Uca sonrasında TRT'de 180 bölüm süren Miras adlı yarışmayı sundu; 17 Kasım 2023'te tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti ve Ankara'daki Cebeci Asri Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Çarkıfelek: Mehmet Ali Erbil'in "bir harf alayım" yılları
Kökü, 1975'te NBC'de başlayan Amerikan Wheel of Fortune formatına dayanıyor. Türkiye'de Erbil'den önce Show TV döneminde Halit Kıvanç ve Yıldo gibi isimler çarkın başına geçmişti, ama herkesin hatırladığı Çarkıfelek 1997-2003 arasındaki Kanal D dönemidir: harf isteyen yarışmacılar, dönen çark, kabinlerin arkasında beliren hediyeler. Erbil 2003'te ayrılınca program TGRT'de Muazzez Ersoy'a emanet edildi - o TGRT ki birkaç yıl sonra adını tamamen değiştirecekti, o hikaye FOX TV'nin eski adı neydi yazısında. 2004'te atv'de Deniz Seki ve Emel Müftüoğlu ikilisi denendi. Sonra Erbil tekrar tekrar döndü: 2006'da Show TV, 2008-2010 arasında Kanal 1, FOX ve Star TV, 2011'de TNT, 2015'te yine Star TV. 2018-2020 arasında Kanal D'de bir kez daha ekrana geldi.
Nasıl bitti: aslında hiç tam olarak bitmedi. En son Ocak 2024'te TV8'de, bu kez Cem Davran'ın sunuculuğunda geri döndü. Türk televizyonunun en çok kapanıp en çok açılan yarışması muhtemelen budur.
Kim 500 Milyar İster?: Kenan Işık ve parayla birlikte değişen isim
Who Wants to Be a Millionaire? formatının Türkiye uyarlaması 2000'de Show TV'de başladı; karşımızdaki koltukta Kenan Işık oturuyordu. 2002-2004 arasında Kanal D'de devam etti. Sonra adını bizzat ekonomi güncelledi: 2005'te paradan altı sıfır atılınca yarışma Kim 500 Bin İster? oldu - o sıfırların neden atıldığını YTL neden kalktı yazısında anlatmıştık. 2007'de kısa bir süre Haluk Bilginer sundu, ardından program Star TV'ye Kim 1 Milyon İster? adıyla taşındı ve Kenan Işık koltuğuna geri döndü (2007-2008).
Nasıl bitti: bitmedi, dönüştü. 2 Ağustos 2011'de atv'de Kim Milyoner Olmak İster? adıyla yeniden başladı, yine Kenan Işık'la. Işık Mart 2014'te geçirdiği rahatsızlığın ardından ekrana veda etti, o sezonu konuk sunucular tamamladı. Sonra koltuk sırasıyla Selçuk Yöntem (2014-2017), Murat Yıldırım (2017-2019), Kenan İmirzalıoğlu (2019-2024) ve Eylül 2024'ten itibaren Oktay Kaynarca'ya geçti. Büyük ödül 500 bin YTL'den bugünkü 5 milyon TL'ye kadar çıktı; 2024'te Berk Göktaş bu büyük ödülü kazandı.
Riziko!: Serhat'tan Eurovision sahnesine
Amerikan Jeopardy! formatının uyarlaması olan Riziko!, 3 Ekim 1994'te TRT 1'de başladı. Sunucusu ve yapımcısı aynı kişiydi: 1994'te End Productions'ı kuran Serhat, tam adıyla Ahmet Serhat Hacıpaşalıoğlu. Yarışmanın numarası cevabı bilmek değil, cevabı soru kalıbıyla söylemekti; doğru bilgiyi düz cümleyle söyleyen puanı alamazdı. Program Aralık 1995 ve Kasım 1996'da Altın Kelebek kazandı, 30 Aralık 1996'da 481. bölümüyle TRT'den kaldırıldı. Kanal 7'de iki kez dirildi: 2 Kasım 1998 - 2 Temmuz 1999 ve 26 Haziran - 29 Eylül 2000. Toplam bilanço 5 sezon, 709 bölüm.
Nasıl bitti: Eylül 2000'de Kanal 7'deki ikinci dönüşün sonunda ekran serüveni kapandı. Akıbetin asıl sürprizi sunucuda: Serhat, 2016'da "I Didn't Know" ve 2019'da "Say Na Na Na" şarkılarıyla San Marino adına Eurovision'da yarıştı; 2019'da ülkenin yarışma tarihindeki en iyi derecesini elde etti.
Aileler Yarışıyor: Beyazıt Öztürk'ten 905. bölüme
"Anketimize katılan 100 kişiye sorduk" kalıbının kaynağı, 1976'dan beri süren Amerikan Family Feud formatı. Türkiye'de ilk kez 1998-1999'da Kanal D'de yayınlandı ve sunucusu Beyazıt Öztürk'tü. 2009'da Star TV'de yine Beyaz'la kısa bir dönüş yaptı. Sonrası uzun bir bayrak yarışı: 2012-2014 arasında TRT 1'de Ufuk Özkan, 2014'te Acun Medya'nın formatı almasıyla TV8'de Erol Evgin, 2018-2020'de yeniden TRT 1'de Ufuk Özkan, 2021-2025 arasında 360 TV'de Asuman Krause. Sunucu listesinden Gülben Ergen, Alp Kırşan ve Jess Molho gibi isimler de geçti.
Nasıl bitti: 29 Haziran 2025'te 360 TV'de 905. bölümüyle sezon finali yaptı; planlanan altıncı sezon hiç yayınlanmadı ve program kapandı. Yani bu listenin en yakın tarihli vedası.
Şahane Pazar: Uygur kardeşlerin on beş yılı
Süheyl ve Behzat Uygur'un birlikte sunduğu Şahane Pazar, eğlenceyle yarışmayı aynı stüdyoya koyan bir pazar klasiğiydi; Banu Alkan gibi ünlüler programa yarışmacı olarak katılırdı. Altın Kelebek ödüllerinde beş kez üst üste en iyi eğlence programı seçildi. Başlangıç yılı kayıtlarda bile net değil: Süheyl Uygur'un sayfası 1997, Behzat Uygur'unki 1998 diyor; bitiş konusunda ikisi de 2004'te birleşiyor.
Nasıl bitti: 2004'te sessizce ekrandan çekildi; hangi kanalda yayınlandığına ve neden bittiğine dair Wikipedia kayıtlarında net bilgi yok. On beş yıla yakın yüksek reytingle izlenen bir programın kanal bilgisinin bile teyit edilemiyor olması, o dönemin televizyon arşivciliği hakkında yeterince şey söylüyor. Aynı dönemin ekran yüzlerinin izini Çocuklar Duymasın oyuncuları şimdi ne yapıyor yazısında da sürmüştük.
İzle
O ekran başı heyecanını yeniden yaşamak isteyenler için Çarkıfelek'in ilk bölümünün arşiv kaydı burada.