Kaset Sarma Kalemi Gerçekten İşe Yarar mıydı?

Bu, bir neslin herkesin bildiği ama kimsenin öğretmediği el becerisiydi.

Kaset nasıl bir şeydi?

Kompakt kaseti Philips 1963 Ağustos'unda tanıttı; tasarımcısı Lou Ottens'ti. Philips 1966'dan itibaren formatı diğer üreticilere ücretsiz lisansladı ve bu karar kaseti dünya standardı yaptı. Serbest lisans olmasaydı format muhtemelen tek bir markanın ürünü olarak kalacaktı.

İkinci sıçrama 1979'da Sony Walkman ile geldi: müzik ilk kez cebe girdi.

Kasetin içinde iki makara ve aralarında gerili bir manyetik bant var. Çalarken bant bir makaradan diğerine geçiyor. Kasetin üstündeki iki delik, teybin bu makaraları çevirdiği yerler; ve o deliklerin çapı standart bir tükenmez kaleme neredeyse tam uyuyor.

Süreler: C60, C90 ne demekti?

Kasetin üstündeki C harfi ve sayı, toplam kayıt süresini veriyordu:

Kod	Toplam	Bir yüz
C46	46 dakika	23 dakika
C60	60 dakika	30 dakika
C90	90 dakika	45 dakika
C120	120 dakika	60 dakika

En yaygın ikisi C60 ve C90'dı. C90'ın popülerliğinin özel bir sebebi vardı: bir yüzü 45 dakika olduğu için bir plak albümü tek yüze rahatça sığıyordu.

Uzun kasetlerin bedeli ise dayanıklılıktı. Aynı kutuya daha çok bant sığdırmak için bandın kendisi inceltiliyordu; C120 bu yüzden en çok dolanan, en çok kopan kasetti. C60'ın bandı tipik olarak 15-16 mikron kalınlığındaydı ve bu, onu en sağlam seçenek yapıyordu.

1. Pil tasarrufu

Taşınabilir çalarda ileri sarma motoru döndürüyor, motor da pili yiyordu. Bir kasedi baştan sona sarmak, birkaç şarkı dinlemeye bedel pil harcıyordu.

Kalemle sarmak bu maliyeti sıfırlıyordu. Özellikle okul çantasında tek takım pille gün geçirmeye çalışan biri için bu, gerçek bir kazanç. Kaseti çevirip diğer yüze geçmeden önce başa sarmak da aynı mantıkla elle yapılıyordu.

2. Kaseti kurtarmak

En kritik kullanım buydu. Teyp bazen bandı makaraya değil kendi mekanizmasına doluyordu; kaseti çıkardığınızda bant dışarıda, kıvrılmış halde kalıyordu. Buna "teyp kaseti yedi" deniyordu.

Çözüm iki adımlıydı: bandı dikkatlice düzeltmek ve kalemi makara deliğine sokup boşta kalan bandı geri sarmak. Aceleyle çekmek bandı kırıyordu; işlem sabır istiyordu.

Bu kurtarma işleminden sonra kaset genelde çalışmaya devam ediyor ama o bölümde ses bozuluyordu. Kırışan bant, kafadan geçerken temas kaybı yaşadığı için sesin kısa süreli boğuklaşmasına yol açıyordu.

3. Aradığın şarkıyı bulmak

Kasette şarkı numarası yoktu. İstediğiniz parçaya gitmek için ya ileri sarıp dinleyerek deneme yapacaktınız ya da bandın kalınlığına bakarak tahmin edeceksiniz.

Deneyimli kullanıcı makaralardaki bant kalınlığına bakıp kasedin kaçıncı dakikasında olduğunu kestirebiliyordu. Kalemle sarmak burada kaba ayar sağlıyordu: gözle yaklaşık noktaya getir, sonra teypte ince ayar yap.

Hangi kalem?

Makara deliği altıgene yakın bir yıldız biçimindeydi ve standart altıgen gövdeli tükenmez kalemler bu deliğe tam oturuyordu. Yuvarlak gövdeli kalemler kayıyor, iş görmüyordu.

Bu yüzden kaset sarma işi genelde belli bir kalemle yapılıyordu ve o kalem çantada ayrı bir yerde duruyordu. Kimse bunu ders kalemiyle yapmıyordu, çünkü ucu açık kalem bandı çizebiliyordu.

Kasetlerin diğer dertleri

• Kayıt korumasının kırılması. Kasetin üst kenarındaki iki plastik tırnak kırılırsa üzerine yeni kayıt yapılamıyordu. Fabrikada satılan albüm kasetlerinde bu tırnaklar kırık geliyordu; bandı bantla kapatmak korumayı kaldırıyor ve kasedi yeniden kaydedilebilir yapıyordu.
• Manyetik alan. Hoparlörün üstünde bırakılan kaset ses kaybediyordu.
• Isı. Arabanın torpidosunda kalan kasetin kutusu ve bandı deforme oluyordu.
• Kopyalama. İki kasetçalarlı cihazlar kaseti kasede kopyalıyordu ve her kopyada ses biraz daha bozuluyordu. Bu, dijital kopyanın en büyük farkını anlatan en iyi örnek: kaset kopyası yıpranıyordu, dosya kopyası yıpranmıyor.

Peki ne oldu?

Kaseti CD gerileti, MP3 bitirdi. 1982'de piyasaya çıkan CD şarkı arama sorununu tek tuşla çözdü; kaseti ayakta tutan tek şey bir süre daha arabada ve taşınabilir çalarda kalması oldu.

Asıl darbe dosya oldu. Şarkıyı bulmak, sıralamak ve kopyalamak sıfır maliyete indiğinde kasedin bütün mekaniği anlamsızlaştı. 2001'de çıkan iPod'la birlikte cepteki müzik artık bir bandın üzerinde değildi.

Sembolik son, formatı taşınabilir yapan şirketten geldi: Sony, kasetli Walkman üretimini 2010'da durdurdu. Cihaz 1979'dan 2010'a kadar, yani 31 yıl boyunca üretilmişti.

Kaset yine de tamamen ölmedi. Küçük ölçekli bir koleksiyon ve bağımsız müzik alanı olarak sürüyor; bazı albümler hâlâ sınırlı sayıda kaset olarak basılıyor.

Hafıza köşesi

• "Kalemle sarmak kaseti bozardı." Doğru yapıldığında bozmuyordu. Bandı kıran şey kalem değil, sabırsızlıkla çekmek ve gergin bandı zorlamaktı.
• "Her kalem olurdu." Olmuyordu. Makara deliği altıgene yakın olduğu için altıgen gövdeli kalemler oturuyor, yuvarlak olanlar boşta dönüyordu.
• "C120 daha iyiydi, çok şarkı alıyordu." Süre uzundu ama bandı en ince ve en kırılgan olan da oydu. Dayanıklılıkta C60 öndeydi.
• "Kaseti Sony icat etti." Etmedi. Kompakt kaset 1963'te Philips'in ürünü. Sony'nin katkısı 1979'daki Walkman ile kaseti taşınabilir hale getirmesiydi.

Sık sorulanlar

Kaseti kalemle sarmak gerçekten işe yarar mıydı?

Evet. Üç işi vardı: taşınabilir çalarda ileri sarma motorunu çalıştırmadan pil tasarrufu sağlamak, teybin dışarı çıkardığı bandı geri toplamak ve şarkı ararken kaba ayar yapmak.

Kaset ne zaman çıktı?

Kompakt kaset formatını Philips 1963 Ağustos'unda tanıttı. Tasarımcısı Lou Ottens'ti ve Philips formatı 1966'dan itibaren diğer üreticilere ücretsiz lisansladı.

C60 ve C90 ne demek?

Toplam kayıt süresi. C60 toplam 60 dakika, yani her yüzü 30 dakika; C90 toplam 90 dakika, yani her yüzü 45 dakika. C90'ın yaygınlığının sebebi bir plak albümünün tek yüze sığmasıydı.

Teyp kaseti neden yerdi?

Bandı makaraya sarması gereken mekanizma bazen bandı kendi içine doluyordu. Kaseti çıkardığınızda bant dışarıda kıvrılmış kalıyordu. Bandı düzeltip kalemle geri sarmak çoğu zaman kaseti kurtarıyordu.

Kasede neden yeniden kayıt yapılamıyordu?

Kasetin üst kenarındaki iki plastik tırnak kırıldığında cihaz kaydı engelliyordu. Albüm kasetleri bu tırnaklar kırık satılıyordu; deliği bantla kapatmak korumayı kaldırıyordu.

Kaset neden bitti?

1982'de çıkan CD şarkı arama sorununu ortadan kaldırdı, MP3 ve 2001'de çıkan iPod ise müziği dosyaya taşıdı. Bandın bütün mekaniği gereksizleşti.

İlgili neydi'ler

• Walkman neslinin 12 ortak anısı
• Napster, Kazaa, LimeWire: MP3 indirme devri nasıl bitti?
• Adını hatırlamadığın şarkıyı bulmanın 7 yolu
• Disket kaç MB'tı?
• Eski teknolojiler arşivi

Kaynaklar

• Cassette tape - Philips 1963 çıkışı, Lou Ottens, 1966 lisans kararı, C60 ve C90 süreleri
• Kompakt kasetin teknik temelleri ve bant kalınlıkları - Electronics Notes
• Walkman - 1979 çıkışı ve kasedin taşınabilir hale gelmesi