Winamp'a Ne Oldu? Skin Kültürünün Yükselişi ve Düşüşü

O Neydi? Yazı İşleri29 Ağustos 20265 dk okuma

Kısa cevap

Winamp'ı Nisan 1997'de, o sırada 19 yaşında olan Justin Frankel ile Dmitry Boldyrev yazdı. Şirketleri Nullsoft'u 1999'da AOL 80 milyon dolara satın aldı. AOL 2013'te programın 20 Aralık itibarıyla indirilemeyeceğini duyurdu; 14 Ocak 2014'te Belçikalı Radionomy markayı satın alıp kapanışı durdurdu. Winamp'ı bitiren şey rakip bir program değil, müziğin dosya olmaktan çıkıp yayına dönüşmesiydi.

Winamp bir dönem bilgisayara kurulan ilk üç programdan biriydi. 2000'de 25 milyon, 2001'de 60 milyon kayıtlı kullanıcısı vardı.

Takvim

Tarih	Ne oldu
Nisan 1997	İlk sürüm yayımlandı, geliştiricisi 19 yaşındaki Justin Frankel
1999	AOL, Nullsoft'u 80 milyon dolara satın aldı
2000	25 milyon kayıtlı kullanıcı
2001	60 milyon kayıtlı kullanıcı
2002	Winamp 3 çıktı ve beğenilmedi
2003	Winamp 5 ile 2 numaralı sürümün mantığına dönüldü
20 Aralık 2013	AOL programın indirmeye kapatılacağını duyurdu
14 Ocak 2014	Radionomy, Nullsoft markasını AOL'den satın aldı

Winamp 3'ün beğenilmemesi ve ardından gelen sürümün adının 4 değil 5 olması, yazılım tarihinin küçük ama meşhur ayrıntılarından biri: iki numaralı sürümün sadeliğine dönüldüğü, isimle de ilan edilmişti.

Skin: arayüzü değiştirme fikri

Winamp'ın asıl kültürel katkısı çalma değil, görünme biçimindeydi.

Programın arayüzü bir dosyayla tamamen değiştirilebiliyordu. Düğmelerin, kaydırma çubuğunun, ekran yazı tipinin görüntüsü kullanıcı tarafından hazırlanan bir pakete bağlıydı ve bu paketler internette binlerce adet dolaşıyordu.

Bunun üç sonucu oldu:

Kişiselleştirme normalleşti. İşletim sisteminin dayattığı görünümü değiştirmek, o güne kadar sıradan kullanıcının yaptığı bir şey değildi. Winamp bunu tek dosya indirmeye indirdi.
Amatör tasarımcı kuşağı doğdu. Skin yapmak grafik programı bilmeyi gerektiriyordu ama profesyonel olmayı gerektirmiyordu. Pek çok kişi ilk tasarım denemesini burada yaptı.
Görsel kimlik seçmek kolaylaştı. Bir arkadaş grubunda kimin bilgisayarına oturduğunuzu skin'den anlıyordunuz.

Görselleştirici

İkinci imza özellik, müziğe göre şekil üreten görselleştiriciydi. Ses dalgasına tepki veren desenler tam ekran açılıyor ve bilgisayar bir müzik kutusuna dönüşüyordu.

En bilineni, sesin frekansına göre sürekli değişen soyut desenler üreten MilkDrop eklentisiydi. Bilgisayarı olan pek çok kişinin "müzik açıp ekrana bakma" alışkanlığı buradan geliyor.

Çalma listesi mantığı

Winamp müziği bir kütüphane olarak değil, bir liste olarak görüyordu. Klasörden sürüklediğiniz dosyalar listeye giriyor, liste ayrı bir dosya olarak kaydedilebiliyordu.

Bu, bugünkü yayın servislerinden temelde farklı bir ilişki. Müzik sizin diskinizdeydi; çalma listesi de bir hizmetin sunucusunda değil, sizin klasörünüzde duran bir dosyaydı. Bilgisayar formatlandığında müzik gitmiyordu, ama liste gidebiliyordu.

Rakipleri kimlerdi?

Winamp tek başına değildi, ama dönemin en yaygınıydı. Aynı yıllarda kurulan diğer oynatıcılar:

Sonique. Winamp'ın tam tersi bir yol izledi: sabit dikdörtgen pencere yerine kavisli, alışılmadık bir arayüz sundu. Görsel olarak etkileyiciydi, ama tam da bu yüzden alışılması zordu.
MusicMatch Jukebox. Dosya çalmaktan çok kütüphane yönetmeye odaklandı, etiket düzenleme ve CD'ye yazma işlerini bir arada topladı.
RealPlayer. Yayın tarafında güçlüydü ama bilgisayara kurduğu ek bileşenler ve bildirimler yüzünden kullanıcıların gözünde ağır bir programa dönüştü.
Windows Media Player. İşletim sistemiyle birlikte geldiği için her makinede vardı; yine de pek çok kullanıcı ilk iş olarak Winamp kuruyordu.
iTunes. 2001'de çıktı ve müziği listeden çıkarıp kütüphaneye taşıdı. Winamp'ın mantığını asıl aşındıran yaklaşım buydu.

Winamp'ın hepsine karşı üstünlüğü aynı şeydi: hafifti. Birkaç saniyede açılıyor ve zayıf makinelerde takılmıyordu.

Peki ne oldu?

AOL, 1999'da 80 milyon dolar ödediği markayı 2013'te kapatma kararı aldı ve programın 20 Aralık 2013'ten sonra indirilemeyeceğini duyurdu. Kapanış son anda durduruldu: 14 Ocak 2014'te Belçikalı çevrimiçi radyo şirketi Radionomy, Winamp ve SHOUTcast'i içeren Nullsoft markasını satın aldığını açıkladı ve indirmeler geri geldi.

Ama asıl soru şu: program neden gözden düştü?

Cevap rakip bir oynatıcı değil. Winamp'ın bütün varlık sebebi, diskinizdeki dosyaları düzenlemek ve çalmaktı. Müzik dosya olmaktan çıkıp aboneliğe dönüştüğünde çalınacak dosya kalmadı. Yayın servisinde çalma listesi de arayüz de zaten servisin içindeydi; ayrı bir program kurmanın anlamı kalmadı.

İkinci sebep telefon. Müzik dinleme bilgisayar başında yapılan bir iş olmaktan çıktı; masaüstü oynatıcı, yapılan işin kendisi kaybolduğu için değersizleşti.

Kültürel mirası

Winamp'ın bıraktığı iki şey bugün her yerde. Birincisi kişiselleştirme fikri: uygulamaların tema seçeneği sunması artık standart. İkincisi, tanıtım cümlesinin kendisi. Program açılırken duyulan "Winamp, it really whips the llama's ass" sesi, yazılım tarihinin en çok hatırlanan açılış seslerinden biri ve lama figürü markanın simgesi haline geldi.

Hafıza köşesi

"Winamp kapandı." Kapanmadı. AOL 2013'te kapatma kararı aldı ama 14 Ocak 2014'te marka Radionomy'ye satıldı ve program yaşamaya devam etti.
"Winamp 4 diye bir sürüm vardı." Yoktu. Winamp 3 beğenilmedi ve bir sonraki sürüm doğrudan 5 numarasını aldı.
"Winamp'ı Spotify öldürdü." Doğrudan değil. Winamp'ı işlevsiz bırakan şey belirli bir rakip değil, müziğin diskteki dosya olmaktan çıkıp yayına dönüşmesiydi.
"Winamp'ı büyük bir şirket geliştirdi." Hayır. İlk sürüm 1997'de 19 yaşındaki bir programcının yazdığı bir üründü; büyük şirket 1999'da satın alan taraf oldu.

Sık sorulanlar

Winamp ne zaman çıktı?

Nisan 1997'de. Geliştiricileri Justin Frankel ve Dmitry Boldyrev'di; Frankel o sırada 19 yaşındaydı.

Winamp'ı kim satın aldı?

1999'da AOL, Nullsoft'u 80 milyon dolara satın aldı. 14 Ocak 2014'te ise Belçikalı Radionomy, Winamp ve SHOUTcast'i içeren markayı AOL'den devraldı.

Winamp kapandı mı?

Kapanmadı. AOL 2013'te programın 20 Aralık itibarıyla indirmeye kapatılacağını duyurmuştu ama marka bir ay sonra satıldı ve indirmeler geri geldi.

Winamp skin nedir?

Programın arayüzünü tamamen değiştiren tema dosyası. Düğmelerin, kaydırma çubuğunun ve yazı tipinin görüntüsü bu dosyaya bağlıydı; internette binlerce kullanıcı yapımı skin dolaşıyordu.

Winamp neden gözden düştü?

Programın işlevi diskteki müzik dosyalarını düzenleyip çalmaktı. Müzik dosya olmaktan çıkıp abonelikle dinlenen bir yayına dönüşünce çalınacak dosya da ayrı bir oynatıcıya duyulan ihtiyaç da kalmadı.