Türkçe internetin hatırlama motoru
O Neydi?
Neydi Bu?Eski ReklamlarÇocukluk AtıştırmalıklarıUnutulan Diziler ve TVÇizgi FilmlerEski Teknolojiler

Adını Hatırlamadığın Şarkıyı Bulmanın 7 Yolu

O Neydi? Yazı İşleri5 dk okuma

Adını Hatırlamadığın Şarkıyı Bulmanın 7 Yolu

Kafanda dönüp duran ama adını bir türlü çıkaramadığın şarkı için sırayla şunları dene: melodiyi Google uygulamasına mırıldan (Hum to Search), şarkı o an bir yerde çalıyorsa Shazam'a dinlet, yalnızca kafandaysa SoundHound'a söyle, bir satır söz hatırlıyorsan tırnak ve yıldız işaretiyle Google'da ara, YouTube Music'in Sound Search özelliğini ve klip yorumlarını kullan, olmadı r/tipofmytongue ya da WatZatSong topluluklarına ses kaydı bırak, radyoda duyduysan istasyonun çalma listesi arşivine bak. Yedi yöntemin tamamı ücretsiz ve çoğu beş dakikadan kısa sürüyor. Hangisi hangi durumda işe yarıyor, adım adım aşağıda.

cassette tape close up

Görsel: michel banabila - CC BY-SA

Sözlerin tek kelimesini bilmiyorsan bile melodi yetiyor. Google bu özelliği Ekim 2020'de duyurdu; mırıldanma, ıslık ve "na na na" tarzı söyleme, üçü de kabul.

Adımlar:

  1. Telefonda Google uygulamasını aç (ya da arama widget'ındaki mikrofona dokun).
  2. Mikrofon ekranında "Şarkı ara" düğmesine bas. Google Asistan'a "Bu şarkı ne?" demek de aynı kapıya çıkıyor.
  3. Melodiyi 10-15 saniye mırıldan.

Sistem mırıldanmanı melodiyi temsil eden bir sayı dizisine çevirip yarım milyondan fazla şarkılık veritabanıyla karşılaştırıyor ve olası eşleşmeleri yüzdeleriyle listeliyor. Algoritma enstrümanları ve ses kalitesini yok saydığı için detone olman sorun değil. Özellik Android'de yirmiden fazla dille açıldı, yani Türkçe repertuvarda da şansın var.

2. Shazam: şarkı o an çalıyorsa

Kafede, dizide, taksinin radyosunda çalan şarkı için en hızlı yol hâlâ Shazam. Uygulamayı aç, tek düğmeye bas, birkaç saniye dinlesin; şarkı adı, sanatçı ve dinleme bağlantıları ekranda.

Kritik sınırı bil: Shazam orijinal kaydı duymak ister, mırıldanmanı tanımaz. Yani bu yöntem "şu an çalıyor" durumu için. Buradan çıkan pratik ders şu: bir şarkı hoşuna gittiği an tanıt, "akşam bakarım" deme. Akşam olduğunda elde kalan tek şey "sonunda kadın vokal vardı" gibi bir sis oluyor.

3. SoundHound: mırıldanmayı tanıyan uygulama

SoundHound, Shazam'ın tanımadığı şeyi tanıyor: senin sesini. Uygulamayı açıp turuncu düğmeye basıyorsun, melodiyi mırıldanıyor ya da söylüyorsun, uygulama melodi hattını veritabanıyla eşleştiriyor. Karşılaştırma testlerinde mırıldanılan sorgulara 20 saniyenin altında sonuç döndürdüğü ölçülmüş.

En sağlam kurulum ikisini birden telefonda tutmak: çalan şarkı için Shazam, kafandaki melodi için SoundHound ve Google. Aynı melodiyi iki ayrı uygulamaya mırıldanmak sonucu çapraz kontrol etmenin de en kolay yolu.

4. Sözünden arama: tırnak ve yıldız tekniği

Aklında melodi değil de bir söz parçası kaldıysa Google'ın iki operatörü işi çözüyor:

  • Tırnak işareti aranan ifadeyi birebir arar: "yağmur olsam yağarım" gibi.
  • Yıldız (*) tırnaklı ifadenin içinde hatırlamadığın kelimenin yerini tutar; bir yıldız bir veya birden fazla kelimeye denk gelir: "sevdim * vazgeçtim" gibi.

Üç ipucu daha: aramanın sonuna Türkçe şarkı için "şarkı sözü", yabancı şarkı için "lyrics" ekle. Hatırladığın en sıradan kelimeyi değil en ayırt edici kelimeyi seç; "aşk" ve "gönül" milyonlarca sonuca gider, o şarkıya özgü tuhaf kelime tek sonuca gider. Ve sözü yanlış duymuş olabileceğini hesaba kat; olmuyorsa benzer telaffuzlu varyasyonları dene, çocukken yanlış ezberlenen söz yıllarca yanlış hatırlanır.

Aradığın şey bir şarkı değil de bir reklam müziğiyse iş başka bir kazıya dönüşüyor; onun için eski reklam sloganları yazısı ayrı bir başlangıç noktası.

5. YouTube: Sound Search ve yorum avcılığı

YouTube cephesinde iki ayrı silah var.

Sound Search: YouTube Music uygulamasında arama ekranındaki mikrofonun yanında bir dalga simgesi var; ona basıp melodiyi mırıldanabiliyor, ıslıkla ya da söyleyerek aratabiliyorsun. Özellik Temmuz 2024'te Android ve iOS'ta yaygınlaştı; YouTube ana uygulaması da benzer bir aramayı 2023'te test etmeye başlamıştı.

Yorum avcılığı: Adını bilmediğin klibi tarif ederek ara: tahmini yıl + tür + klipten hatırladığın görüntü. "90lar Türkçe pop klip sahilde çekilmiş" gibi aramalar şaşırtıcı sıklıkla derleme videolara çıkarır ve o videoların yorumlarında dakika dakika şarkı listesi çıkarmış biri neredeyse her zaman vardır. Klip bulduysan ama şarkıdan emin değilsen yine yorumlara in; senden önce aynı şarkıyı arayıp cevabını almış birinin zinciri orada duruyor olabilir. Walkman'le büyüyen kuşağın kasetten dinleyip adını hiç öğrenemediği şarkıların çoğu bugün bu yorum zincirlerinde çözülüyor; o dönemin ortak deneyimleri için Walkman neslinin 12 ortak anısı ayrı bir dosya.

6. İnsanlara sor: r/tipofmytongue ve WatZatSong

Algoritmaların bilemediğini insan hafızası biliyor.

r/tipofmytongue, Reddit'te milyonlarca üyesi olan, "dilimin ucunda ama çıkaramıyorum" sorularına adanmış bir topluluk. Şarkı, film, dizi, oyun, ne olursa. İngilizce yazman gerekiyor ve önemli bir kuralı var: gönderinin görünür olması için ilk 60 dakika içinde kendi gönderine bir yorum yazman isteniyor. Ne kadar detay verirsen o kadar hızlı çözülüyor: tahmini yıl, dil, tempo, nerede duyduğun, klipten kareler, hatta kendi mırıldanma kaydın.

WatZatSong ise doğrudan bu iş için kurulmuş bir site: 2006'dan beri açık, iki Fransız kurucunun yaptığı ve 500 binden fazla üyesi olan bir şarkı tanıma topluluğu. Mırıldanmanı kaydedip ya da elindeki ses parçasını yükleyip topluluğa soruyorsun. Uygulamaların tanıyamadığı eski kayıtlar, nadir parçalar ve cover'lar burada insan kulağıyla çözülüyor; site bu yüzden internetin "kayıp şarkı" (lostwave) vakalarının da merkezlerinden biri haline geldi.

7. Radyo arşivleri: az önce çalan şarkıydı

Şarkıyı radyoda duyduysan tahmine gerek yok, kayıt tutuluyor. OnlineRadioBox gibi siteler Metro FM, Süper FM, Radyo Eksen gibi Türk istasyonlarının çalma listelerini son yedi gün boyunca saat saat arşivliyor.

Adımlar:

  1. Şarkıyı hangi istasyonda ve yaklaşık hangi saatte duyduğunu hatırla.
  2. onlineradiobox.com'da o istasyonun "playlist" sayfasını aç.
  3. İlgili gün ve saat aralığındaki listeye bak; şarkı orada adıyla duruyor.

Bazı istasyonların kendi sitelerinde de "az önce çaldı" bölümü var. Tek sınır süre: arşiv yedi günle sınırlı olduğundan bu aramayı aynı hafta içinde yapman gerekiyor.

Hiçbiri tutmadıysa

Pes etmeden önce iki şey yap. Birincisi, melodiyi telefona sesli not olarak kaydet; hafızandaki hâli her geçen gün bozuluyor ama kayıt bozulmuyor ve o kaydı sonradan SoundHound'a da WatZatSong'a da dinletebilirsin. İkincisi, hatırladığın her kırıntıyı yaz: yıl aralığı, dil, nerede duyduğun, akla gelen tek kelime. Aradan günler geçince başka bir kırıntı kendiliğinden gelir ve arama o zaman oturur.

Bir de şu ihtimali ele: aradığın melodi bir şarkı değil, bir televizyon jeneriği olabilir. Kafalarda kalan o melodilerin bir kısmı şarkı listelerinde değil program arşivlerinde saklı; eski yarışma programları yazısı tam da o rafı karıştırıyor.

Kaynaklar

Paylaş:WhatsAppX