İstop Nasıl Oynanır? Topu Havaya Atıp İsim Bağırma Oyunu

İstop, topu havaya atan oyuncunun bir arkadaşının adını bağırdığı, herkesin kaçtığı ve adı söylenen kişinin topu yakalayıp "İSTOP" diye bağırarak herkesi olduğu yerde dondurduğu bir sokak oyunudur. Donan oyunculardan birine top isabet ederse o kişi ceza harfi alır. Adı İngilizce "stop" kelimesinden geliyor.

En az üç kişiyle oynanır ama asıl tadı altı ve üstünde çıkar. Tek malzeme bir top, tercihen çok sert olmayanı.

Oyunun akışı

1. Başlangıç. Herkes bir daire oluşturur, ebe ortada durur. Ebe topu dümdüz yukarı atarken bir oyuncunun adını bağırır.

2. Kaçış. Adı söylenen oyuncu topa doğru koşar. Diğer herkes olabildiğince uzağa kaçar. Kaçış süresi, topun havada kalma süresi kadardır; bu yüzden ebe topu ne kadar yükseğe atarsa kaçanlar o kadar uzaklaşır.

3. Donma. Adı söylenen oyuncu topu yakaladığı (ya da yerden aldığı) anda "İSTOP" diye bağırır. O saniyeden itibaren herkes bulunduğu yerde donar. Ayağını yerden kaldıramaz, gövdesini eğip bükebilir.

4. Adım hakkı. Topu tutan oyuncu, en yakın rakibine doğru belirli sayıda adım atma hakkı kazanır. Yaygın kural üç adımdır ama bu, oynanan sokağa göre değişir; bazı yerlerde tek adım, bazı yerlerde topu tutup tutmadığına göre farklı sayıda.

5. Atış. Oyuncu, seçtiği hedefe topu atar. İsabet ederse hedef ceza harfi alır. Isabet etmezse atan kişi ceza harfi alır. Hedefteki oyuncu ayağını yerden kaldırmadan eğilip bükülerek kaçınabilir.

6. Yeni tur. Ceza alan oyuncu ortaya geçer ve topu havaya atarak yeni turu başlatır.

Harf sistemi

Ceza harfleri genelde "İSTOP" kelimesinin harfleridir: İ, S, T, O, P. Her ceza bir harf ekler. Beş harfi tamamlayan oyuncu ya yanar ya da grubun belirlediği bir bedeli öder.

Bu ceza kısmı bölgeden bölgeye en çok değişen bölümdür. Bazı yerlerde harfi tamamlayan oyuncu duvara döner ve diğerleri sırayla topu ona atar; bazı yerlerde sadece oyundan çıkar. Kuralın "doğrusu" diye bir şey yok, mahallenin kararı geçerlidir.

Yaygın varyantlar

• Sayı ile oynama. İsim yerine oyunculara numara verilir, ebe numara bağırır. Kalabalık gruplarda isim karışıklığını önler.
• Havada yakalama kuralı. Adı söylenen oyuncu topu yere düşmeden yakalarsa, isabet ettiremese bile ceza almaz. Bu kural oyunu hızlandırır.
• Dondurulmuş oyuncunun kurtarılması. Bazı varyantlarda ceza almayan oyuncular donmuş arkadaşlarını dokunarak çözebilir; bu, oyunu daha uzun ve daha takım işine yakın hale getirir.
• Sınır kuralı. Kaçış alanına sınır konur (kaldırım, duvar, iki ağaç arası). Sınırın dışına çıkan doğrudan ceza alır.

Neden bu kadar yaygındı?

İstop'un yayılma sebebi malzemesizliği. Tek bir top yetiyor, saha çizmek gerekmiyor, oyuncu sayısı değişse de oyun bozulmuyor. Geç gelen arkadaş oyuna ortasından katılabiliyor, erken giden çıkabiliyor. Bu esneklik, sokak oyunlarının hepsinde aranan özellikti çünkü oyuncu sayısı akşam yemeğine kadar sürekli değişirdi.

Bugün ne oldu?

İstop tamamen kaybolmadı, ama oynandığı yer değişti. Sokakta oynanan bir oyun olmaktan çıkıp beden eğitimi dersinin ve okul sonrası etkinliklerin oyunu haline geldi. Sebep basit: oyunun geniş ve arabasız bir alana ihtiyacı var. Otopark olan sokakta İstop oynanmıyor.

İlgili neydi'ler

• 90'larda oynanan sokak oyunları ve kuralları
• İnternet kafe kuşağının 10 ortak anısı
• Hatıra defterine yazılan 20 klişe
• Unutulan oyunlar arşivi

Kaynaklar

İstop sözlü oyun kültürüne ait; yazılı tek bir resmî kural metni yoktur. Bu yazıdaki kurallar Türkiye genelinde en yaygın oynanan biçimi tarif eder, varyantlar ayrıca belirtilmiştir. Kendi mahallenizdeki kural farklıysa yanlış hatırlıyor değilsiniz: bu oyunlarda kural yerelidir.