OKS, LGS, SBS: Sınav Sisteminin Adı Kaç Kez Değişti?

O Neydi? Yazı İşleri28 Ekim 20265 dk okuma

Kısa cevap

Ortaöğretime geçiş sınavı 1997'den bugüne beş dönemden geçti, adı dört kez değişti: LGS (1997-98 başı), OKS (2004), SBS (2007-2008), TEOG (2013-2014) ve yeniden LGS (2018). LGS adı 21 yıl sonra geri döndü. Dönem sınırları kaynaktan kaynağa bir yıl oynuyor; bu yazıda farklı olduğu yerde belirtiyoruz.

OKS, SBS, TEOG ve LGS kısaltmaları arka arkaya sayıldığında sistem bir tek sınavın adı değiştirilmiş gibi duruyor. Oysa her ad değişikliğinin altında farklı bir yapı vardı: kaç sınıfta sınav yapıldığı, kaç oturum olduğu, karne notunun ne kadar sayıldığı.

Bulamadığımız şeyi baştan yazalım: MEB'in kendi sayfasından yıl yıl resmî kronolojiye ulaşamadık. Aşağıdaki sıra bir gazete kronolojisi, bir sözlük kaydı ve akademik makalelerden derlendi; kaynaklar arasındaki yıl farkları ayrıca not edildi.

Asıl mesele: adlar ve yılları

Hemenhesap sözlüğündeki LGS maddesinin özetiyle sıra şöyle:

LGS, ilk dönem (1997-98 ile 2002-03 arası): 8 yıllık zorunlu eğitime geçişle başladı.
OKS (2004-2008): Ortaöğretim Kurumları Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı.
SBS (2008-2013): Seviye Belirleme Sınavı; önce 6., 7. ve 8. sınıflarda, sonra yalnızca 8. sınıfta.
TEOG (2013-2018): Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş; iki dönemli, her dönem 6 dersten sınav.
LGS (2018'den beri): TEOG'un yerine geçti.

Milliyet'in 13 Mayıs 2012 tarihli kronolojisi biraz farklı yıl veriyor: LGS 2004'te kaldırılıp OKS getirildi, OKS 2007'de kaldırılıp SBS getirildi. Aynı yazı 6. sınıfı kapsayan düzenlemenin yürütmesinin Danıştay tarafından durdurulduğunu, 2010'da ise tek sınav modeline dönüldüğünü yazıyor. Bu yüzden "SBS hangi yıl başladı" sorusunun cevabı 2007 ya da 2008 olabiliyor; ikisi de bir kaynakta var.

Dönem bağlamı: kim, hangi koltukta?

Milliyet'in yazısındaki bakan tablosu, değişikliklerin hangi bakanlık döneminde olduğunu gösteriyor. Hikmet Uluğbay 30 Haziran 1997'den 11 Ocak 1999'a kadar, Metin Bostancıoğlu 1999-2002 arası, Hüseyin Çelik ise 17 Mart 2003'ten 3 Mayıs 2009'a kadar görevdeydi. OKS'nin getirildiği 2004 ve SBS'nin getirildiği 2007, ikisi de Çelik döneminde. Karar sahibinin kim olduğunu bu kaynaktan çıkaramayız; yalnızca görevdeki bakanı yazıyoruz.

TEOG'un sonu ise daha iyi belgelenmiş. BirGün'de Feray Aytekin Aydoğan'ın 8 Ağustos 2024 tarihli yazısına göre Erdoğan 5 Eylül 2017'de canlı yayında "Ben TEOG olayını istemiyorum ve bunu da artık yanlış buluyorum" dedi. 19 Eylül 2017'de Milli Eğitim Bakanı İsmet Yılmaz TEOG sınavının yapılmayacağını açıkladı. Yazıya göre sonraki haftalarda Kasım'a kadar sınavın yapılıp yapılmayacağı ve kaç öğrencinin gireceği belirsiz kaldı, sınavın adı aylarca konulamadı.

Somut detay: 2018'den beri LGS nasıl işliyor?

Yeni LGS'nin yapısı hemenhesap kaydına göre şöyle:

Toplam: 90 soru, iki oturum, oturum süreleri toplamı 155 dakika
1. oturum (sözel), 75 dakika, 50 soru: Türkçe 20, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 10, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 10, Yabancı Dil 10
2. oturum (sayısal), 80 dakika, 40 soru: Matematik 20, Fen Bilimleri 20
Ara: oturumlar arasında 45 dakika
Puan: MSP 100-500 aralığında; OBP puana eklenmiyor, yalnızca eşitlikte kullanılıyor

TEOG'daki iki dönemli sınav ve OBP'nin puana eklenmesi, bu yapıdan ayrılan en belirgin nokta. Katılım rakamları da kayıtta: 2025'te 963.142 öğrenci girdi; 2026'da sınav 13 Haziran'da yapıldı, 1.022.658 öğrenci başvurdu, 994.358'i sınava girdi.

Merkezî sınavla öğrenci alan okulların kontenjanı da BirGün'ün yazısına göre 2018'de 126.510 iken 2024'te 202.348'e çıktı. Aynı yazıda fen lisesi kontenjanı 34.500'den 39.720'ye, imam hatip lisesi 28.860'tan 43.268'e, meslek lisesi 19.170'ten 43.720'ye yükselmiş görünüyor.

Gazi Üniversitesi kaynaklı bir makale ise sınavların dilini inceliyor: Yıldız, Kabaran ve Sağlık'ın Türk Eğitim Bilimleri Dergisi'nde 2024'te yayımlanan çalışması 2008 OKS, 2013 SBS, 2017 TEOG, 2018 LGS ve 2022 LGS'yi karşılaştırıyor. Bulgu: kelime, hece ve harf toplamları en yüksek 2018 ve 2022 LGS'de, en düşük 2017 TEOG'da; 2008'den 2018'e soru başına kelime sayısı artmış.

Peki ne oldu?

LGS bugün hâlâ yürürlükte. 2018'de geri gelen ad için kaynaklar "21 yıl sonra geri döndü" diyor; hemenhesap kaydında "28 yılda iki kez kullanıldı" diye geçen ifade aynı sayfanın içinde bu sayıyla çelişiyor, biz 1997'den 2018'e 21 yıl hesabını daha tutarlı bulduk.

Resmî adın "Liselere Geçiş Sistemi" mi "Liselere Geçiş Sınavı" mı olduğu kaynağa göre değişiyor; ilk dönem için de "Liselere Giriş Sınavı" ve "Liselere Geçiş Sınavı" birlikte görülüyor. Hafızalarda kalan kısaltma aynı, ama arkasındaki kelimeler aynı değil.

Hafıza köşesi

"OKS ile LGS aynı şeydi." Aslında OKS 2004'te LGS'nin yerine geldi ve iki farklı dönemdi; LGS adı sonradan, 2018'de başka bir yapıyla geri döndü.
"TEOG tek sınavdı." Aslında TEOG iki dönemliydi ve her dönem 6 dersten sınav yapılırdı.
"SBS 2008'de başladı." Aslında Milliyet 2007'de getirildiğini, sözlük kaydı 2008'den başladığını yazıyor; iki yıl da kaynaklı.

Sık sorulanlar

LGS, OKS, SBS ve TEOG sırasıyla hangi yıllarda uygulandı?

Yaklaşık olarak LGS 1997-98 ile 2002-03, OKS 2004-2008, SBS 2008-2013, TEOG 2013-2018, yeni LGS 2018'den beri. Yıl sınırları kaynaklara göre bir yıl oynuyor.

TEOG neden kaldırıldı?

BirGün'ün yazısına göre Erdoğan 5 Eylül 2017'de TEOG'u istemediğini söyledi, 19 Eylül 2017'de İsmet Yılmaz sınavın yapılmayacağını açıkladı. Resmî gerekçenin metnine ulaşamadık.

Sınav yılları kaynaklara göre neden farklı görünüyor?

Sınavın adı, kapsamı ve uygulama biçimi birkaç kez değiştiği için kaynaklar geçiş yıllarını bir yıl farkla verebiliyor. Bu yazıda bir yıl oynayan tarihler bu nedenle kesin sınır değil, dönemin yaklaşık başlangıcı olarak okunmalıdır; kesin tarih için ilgili yıl duyurusuna bakmak gerekir.

LGS kaç sorudan oluşuyor?

90 soru: sözel oturumda 50, sayısal oturumda 40. Toplam süre 155 dakika.

LGS'ye 2025'te kaç öğrenci girdi?

Hemenhesap kaydına göre 963.142 öğrenci girdi. 2026'da 994.358 öğrenci girdi.

İlgili neydi'ler

Kaynaklar

Paylaş:WhatsApp X