Kırtasiyeden Kaybolan Ürünler: Pergel Setinden Şablona

Okul alışverişi listesi bir dönemin envanteridir. Aşağıdaki ürünlerin hepsi bir zamanlar o listede vardı; bugün çoğu kırtasiyede ya hiç yok ya da rafın en dibinde.

1. Metal pergel seti

Kadife kaplı ya da metal bir kutu içinde pergel, uçlar, yedek iğne, küçük bir tornavida. Kutuyu açtığınızda her parçanın kendi yuvası vardı. Uç kaybolduğunda set yarım kalırdı ve tek parça satılmadığı için genelde yeni set alınırdı.

Kaybolma sebebi: geometri derslerinde çizim yükünün azalması ve ucuz plastik setlerin yaygınlaşması.

2. Harf şablonu

Plastik bir levha üzerinde harf ve rakam oyukları. Pano yazısı, kapak sayfası, proje başlığı bu şablonla yazılırdı. Düzgün yazı yazmanın demokratik yoluydu: el yazısı kötü olan öğrenci de şablonla temiz bir başlık çıkarabiliyordu.

Kaybolma sebebi: bilgisayarda hazırlanıp çıktı alınan kapak sayfaları.

3. Karbon kağıdı

İki kağıt arasına konan mor lekeli ince kağıt. Üstteki kağıda yazdığınız, alttakine kopyalanıyordu. Parmağa bulaşan mor iz, bu kağıdın imzasıydı.

Kaybolma sebebi: fotokopinin ucuzlaması.

4. Mürekkepli kalem ve mürekkep şişesi

Dolma kalemin hazneye mürekkep çekilen sürümü. Kalemi doldurmak beceri isterdi, taşırmak da kaçınılmazdı. Bir dönem güzel yazı dersi için zorunluydu.

Kaybolma sebebi: tükenmez kalemin standartlaşması.

5. Şeffaf asetat ve tepegöz kalemi

Öğretmenin masasındaki tepegöz makinesi için kullanılan şeffaf sayfalar ve üzerine yazan özel kalemler. Bir asetat ısrarla silinip yeniden kullanılırdı.

Kaybolma sebebi: projeksiyon ve akıllı tahta.

6. Kağıt kaplama ve etiket

Ders kitaplarının üzerine geçirilen naylon ya da kağıt kaplamalar, üzerine yapıştırılan isim etiketleri. Kaplamayı kırışıksız yapmak ayrı bir beceriydi ve genelde evdeki en sabırlı kişinin işiydi.

Kaybolma sebebi: kitapların yıl sonunda iade edilmemesi ve kaplamanın zorunlu olmaktan çıkması.

7. Cetvel takımı (gönye, iletki, T cetveli)

Dört parçalı takım. Teknik resim dersi olan okullarda T cetveli çantaya sığmadığı için elde taşınırdı.

Kaybolma sebebi: teknik resmin bilgisayar destekli çizime geçmesi.

8. Zamk ve kola

Stick yapıştırıcıdan önce şişede sıvı zamk ve toz kola vardı. Zamkın kokusu, kapağının kuruyup tıkanması ve şişenin devrilmesi bu ürünün üç sabit özelliğiydi.

Kaybolma sebebi: stick yapıştırıcının daha temiz olması.

9. Dosya kabı ve telli dosya

Odev teslim standardıydı. Telli dosyaya takılan şeffaf poşetler, sunum dosyasının atası.

Kaybolma sebebi: dijital teslim ve tek parça sunum dosyaları.

10. Kokulu silgi ve kokulu kalem

Kullanılmak için değil biriktirilmek için alınan ürünler. Meyve, sakız, kola kokulu. Silgi kokusu birkaç haftada geçerdi, koleksiyon devam ederdi.

Kaybolma sebebi: tamamen kaybolmadı, ama artık bir koleksiyon nesnesi değil.

11. Kalemtıraş kutusu (haznesi olan)

Talaşın içinde biriktiği hazneli kalemtıraşlar. Haznesizini kullanan öğrenci, çöp kutusuna gitmek zorundaydı ve bu bir teneffüs bahanesiydi.

12. Sırayla dolaşan matematik cetveli

İleri sınıflarda hesap cetveli, sonra bilimsel hesap makinesi. Cebe sığmayan büyük makineler bir dönemin statü göstergesiydi.

Ortak bir sebep var mı?

Bu ürünlerin çoğu tek bir şey yüzünden kayboldu: çoğaltma ve düzgün yazma işi el işi olmaktan çıktı. Karbon kağıdı, harf şablonu, asetat, mürekkepli kalem, teknik çizim takımı; hepsi "temiz kopya üretme" işinin farklı araçlarıydı. Fotokopi, yazıcı ve ekran bu işi devraldığında hepsi aynı anda gereksizleşti.

İlgili neydi'ler

• Hatıra defterine yazılan 20 klişe
• 90'larda oynanan sokak oyunları ve kuralları
• Eski bayram şekerleri: markaları ve bugün ne oldukları
• Okul yılları arşivi

Kaynaklar

Bu yazı, okul kırtasiye listelerinden düşen ürünleri ve kaybolma sebeplerini anlatır. Ürünlerin piyasadan çekilme tarihleri için merkezi bir kayıt bulunmadığından yazıda kesin yıl verilmemiştir.