Beymen, Vakko, YKM: Eski Mağaza Zincirlerinin Bugünü

"Eski mağaza zincirleri" listesine üç ayrı hikâye sıkışıyor. Biri lüks modanın simgesi, biri o lüksün orta sınıfa uzanan kolu, biri ise kumaş fabrikasının dükkânından doğan bir zincir. Hepsini aynı çuvala koymak, "ne oldu" sorusunu bulanıklaştırıyor.

Aşağıda her zincir için yalnızca kaynağını bulabildiğimiz tarihleri veriyoruz. Doğrulayamadığımız yerde bunu yazıyoruz.

Asıl mesele: Vakko şapkadan nasıl moda evine döndü?

Türkçe Vikipedi'ye göre Vitali Hakko 1934'te Sultanhamam'da küçük bir şapka satıcısı olarak "Şen Şapka"yı kurdu. 1937'de kardeşi Albert Hakko ortak oldu, ad Vakko'ya dönüştü ve Şişli'de Kurtuluş'ta ilk ipek boyama atölyesi kuruldu.

Büyüme basamakları sırayla şöyle: 1962'de Beyoğlu'nda 8 katlı büyük mağaza, 1969'da Merter'de 40.000 metrekarelik ilk Vakko Fabrikası, 1973'te Ankara'da ikinci mağaza, 1979'da İzmir'de üçüncü mağaza, 1982'de Taksim'de gençlik mağazası Vakkorama. 2008'de üretim, eski fabrikanın iki katı büyüklüğündeki Esenyurt tesisine taşındı.

Dönem bağlamı: Beymen ve Boyner

İngilizce Vikipedi'ye göre Ali Osman Boyner 1952'de Altınyıldız'ı kurdu, şirket 1956'da kumaş ihracatına başladı ve 1960'ların sonunda hazır giyime geçti. Beymen'in ilk mağazası 1971'de Şişli'de açıldı. Maddede Osman Boyner kurucu olarak anılıyor, Kerim Kerimol ve Silvano Corsini ise konsepte katkı veren isimler olarak geçiyor.

Beymen'in sonraki kilometre taşları:

• 2003: Harbiye-Nişantaşı'nda 3.500 metrekarelik amiral mağaza
• 2013: Zorlu Center'da 11.300 metrekarelik mağaza
• 2015: Katarlı Mayhoola, Boyner Perakende ve Tekstil Yatırımları'nın yüzde 54'ünü aldı, Boyner Holding yüzde 42,8'de kaldı
• 2019: Boyner Holding ve Mayhoola ortaklığı sona erdi; Beymen Mağazacılık ve Ay Marka Mağazacılık'ın yüzde 97'si Mayhoola'ya geçti
• 2022: Beymen Grubu yaklaşık 91.000 metrekarelik alanda 244 mağaza işletiyordu
• 2024 Temmuz: 20 tam kapsamlı Beymen mağazası vardı; Erenköy mağazası kapanmıştı

Beymen'in 2021-2022 yatırımları da ölçeğini gösteriyor: İstinyePark İzmir'de 4.000 metrekareyi aşan mağaza, Hilltown Karşıyaka'da 1.500 metrekarelik mağaza, 2022'de Galataport'ta 3.000 metrekarelik mağaza ve Zorlu Center'da 1.750 metrekarelik genişleme. Aynı kaynağa göre Divarese'nin yaklaşık 32 mağazası var; Beymen Business'ı işleten BR Mağazacılık yaklaşık 2.000 çalışanla 200 mağaza ve 60 ilde 400'den fazla satış noktası işletiyor.

YKM: kumaş fabrikasının dükkânından zincire

Capital dergisinin 2005 tarihli yazısına göre kökü 1890'da Karamürsel'de kurulan Karamürsel Mensucat Fabrikası'na uzanıyor; fabrika Türkiye'nin ilk anonim şirketlerinden biri olarak anılıyor. Yazıda fabrikanın üretiminin durmasına yol açan yangın "1992" diye geçiyor, ama bu Yunan işgali bağlamında bir yazım hatası gibi duruyor ve biz o tarihi kullanmıyoruz.

Fabrikanın Sultanhamam'daki satış mağazasını 1950'de Nuri Güven satın aldı. 1960'larda Fethi Ağralı ile ortaklık kuruldu, 1970'lerde başka şehirlere yayılma ve bayilik başladı. 1990'larda mağaza sayısı 30'lu rakamlara ulaştı. 1996-2000 arasında "Atılım 2000" projesiyle SAP Retail kuruldu; yazıya göre YKM bu yazılımın Türkiye'deki ilk uygulayıcısı oldu. 2005'te 38 mağaza, yaklaşık 200 milyon dolar ciro ve yaklaşık 1 milyon sadık müşteriden söz ediliyor.

Üç zincirin yan yana kronolojisi

Zincirlerin hızını kıyaslamak için aynı çizgiye dizelim:

• 1890: Karamürsel Mensucat Fabrikası kuruldu (Capital)
• 1934: Şen Şapka, Vakko'nun ilk hali (Türkçe Vikipedi)
• 1950: Sultanhamam'daki fabrika mağazasını Nuri Güven aldı (Capital)
• 1952: Altınyıldız kuruldu (İngilizce Vikipedi)
• 1971: İlk Beymen Şişli'de açıldı
• 1981: Vakko'nun "Anadolu Güneşi" gösterisi Roma, Viyana, Brüksel, Paris ve Londra'da sergilendi
• 2006: Zac Posen'in Vakko koleksiyonu çıktı, Gisele Bündchen kampanya yüzü oldu
• 2010: Nakkaştepe'de Vakko Moda Merkezi açıldı
• 2011: Boyner ve Ran Konfesiyon ortaklığıyla BR Mağazacılık kuruldu
• 2016: Magdalena Frackowiak Beymen reklamlarında yer aldı
• 2020: Vadistanbul'da 4.000 metrekarelik Beymen Seasons mağazası açıldı
• 2023: Beymen 50. yıl sergisini düzenledi, Boyner uluslararası mağazalar derneğine katıldı

Boyner tarafında yönetim de el değiştirdi: Mayıs 2014'te Deran Taşkıran genel müdür oldu, Şubat 2019'da Eren Çamurdan Boyner Büyük Mağazacılık'ın başına geçti. Bu isimler yönetim kademesini gösterir, sahiplik değişimini değil.

Peki ne oldu?

Vakko: Türkçe Vikipedi'ye göre 2012 itibarıyla 13 ana mağaza (3'ü yurt dışında), 35 Butik Vakko, 76 Vakko Corner ve 10 Vakkorama vardı. Hisselerin yüzde 84,53'ü Vakko Holding'de, yüzde 15,47'si halka açık görünüyor. 2023 için gelir 5,6 milyar TL, çalışan sayısı 3.103.

Beymen: Yukarıdaki sıra. Şirket kapanmadı, sahibi ve odağı değişti.

YKM: TEPAV'ın 12 Mart 2013 tarihli yazısına göre Boyner Grubu, Yeni Karamürsel hisselerinin yüzde 63'ünü 190 milyon TL karşılığında aldı; yazar bundan YKM'nin değerini yaklaşık 300 milyon TL olarak hesaplıyor. İngilizce Vikipedi 2013'te Boyner'in 78 Boyner ve 61 YKM mağazası işlettiğini yazıyor. Mayıs 2024 itibarıyla aynı kaynak 74 mağaza, 22 Outlet, 3 YKM butiği ve başka formatları sayıyor. Yani YKM adı sürüyor, ama zincirin ölçeği o günkü gibi değil.

Hafıza köşesi

• "Beymen ile Vakko aynı şirkettir." Aslında değil: Beymen Boyner/Altınyıldız çizgisinden çıktı, Vakko Hakko ailesinin kurduğu ayrı bir markadır.
• "YKM kapandı." Aslında Boyner'in 2024 verisinde 3 YKM butiği hâlâ listeleniyor; kapanan, zincirin eski büyüklüğü.
• "Beymen hâlâ Boyner'in." Aslında 2019'da Beymen Mağazacılık'ın yüzde 97'si Mayhoola'ya geçti.

Sık sorulanlar

Beymen ne zaman kuruldu?

İlk Beymen mağazası 1971'de İstanbul Şişli'de açıldı. Ana şirket Altınyıldız ise 1952'de Ali Osman Boyner tarafından kuruldu.

Beymen'in sahibi kim?

2015'te Mayhoola, Boyner Perakende ve Tekstil Yatırımları'nın yüzde 54'ünü aldı. 2019'da Beymen Mağazacılık'ın yüzde 97'si Mayhoola'ya geçti. Güncel hisse yapısı için şirketin açıklamalarına bakmak gerekir.

Vakko ne zaman kuruldu?

Vitali Hakko 1934'te Sultanhamam'da "Şen Şapka" adıyla başladı. Vakko adı 1937'de kardeşi Albert Hakko'nun ortak olmasıyla ortaya çıktı.

YKM hâlâ var mı?

Boyner'in İngilizce Vikipedi'deki Mayıs 2024 özetinde 3 YKM butiği listeleniyor. Marka vardı, ama 2013'teki 61 mağazalık görüntüden çok daha küçük.

İlgili neydi'ler

• Sümerbank neden kapandı?
• Gima'dan Bugünkü Migros'a Türkiye'de Süpermarket Zincirlerinin Tarihi
• Ünlülerin Gerçek Adı Neydi? Sahne Adlarının Hikâyesi
• İstanbul'un Eski Adları Neydi? Byzantion'dan Bugüne
• Arşiv kategorisi

Kaynaklar

• Vakko - Vikipedi
• Beymen - Wikipedia
• Boyner - Wikipedia
• Hedefimiz 10 Ülkede Mağazalar Açmak - Capital
• TEPAV blog