Eşkıya Filmi Nerede Çekildi?

O Neydi? Yazı İşleri16 Ekim 20265 dk okuma

Kısa cevap

Eşkıya'nın çekimleri 1996'da Şanlıurfa ve İstanbul'da yapıldı. Baran'ın köyüne döndüğü bölüm Şanlıurfa'da, filmin büyük kısmı ise İstanbul'da, haberlerde Beyoğlu, Tarlabaşı, Haydarpaşa ve Balat çevresi olarak sayılan semtlerde geçiyor. Film 29 Kasım 1996'da vizyona girdi. Hikâye Cudi Dağları'nda başlıyor ama kaynakların hiçbiri çekimin orada yapıldığını yazmıyor. Sokak sokak, bina bina mekân listesini ise açtığımız güvenilir kaynaklarda bulamadık.

Yavuz Turgul'un yönettiği Eşkıya için en çok sorulan şeylerden biri Baran'ın köyünün gerçekte neresi olduğu. Cevabın bir kısmı net, bir kısmı değil. Net olan iki şehir: Şanlıurfa ve İstanbul. Net olmayan, hangi köy, hangi han, hangi sokak olduğu.

Bu yazıda kaynakların dediğini ve demediğini ayrı tutuyoruz. İnternette dolaşan mekân listelerinin bir kısmı tek bir otomatik özete dayanıyor ve başka hiçbir yerde tekrar edilmiyor. Onları kesin bilgi gibi yazmıyoruz.

Asıl mesele: iki şehirli bir film

Vikipedi'ye göre Eşkıya 29 Kasım 1996'da gösterime girdi, süresi 121 dakika. Senaryo ve yönetim Yavuz Turgul'a, yapımcılık Mine Vargı'ya ait. Başrollerde Baran'ı oynayan Şener Şen ile Cumali'yi oynayan Uğur Yücel var. İngilizce Vikipedi görüntü yönetmeni olarak Uğur İçbak'ı, müzikte Erkan Oğur ile Aşkın Arsunan'ı anıyor.

Hikâyenin yapısı mekân sorusunu da belirliyor. Otuz beş yıl hapis yatan eşkıya Baran serbest kalıyor, köyüne dönüyor ve doğduğu toprakların baraj suları altında kaldığını görüyor. En yakın arkadaşı Berfo'nun, çocukluk aşkı Keje ile İstanbul'a gittiğini öğreniyor. Ardından kendisi de İstanbul'a gidiyor ve genç Cumali ile yolu kesişiyor. Yani film iki ayrı coğrafya arasında gidip geliyor: doğu ve şehir.

Haberler.com'daki çekim yazısı bunu şöyle özetliyor: Baran'ın köyüne dönüş sahneleri Şanlıurfa'da, hikâyenin büyük bölümü İstanbul'da, Beyoğlu, Tarlabaşı, Haydarpaşa ve Balat çevresinde çekildi. Yeni Birlik Gazetesi'nin Urfa'da çekilen filmler yazısı da filmin 1996'da Şanlıurfa ve İstanbul'da çekildiğini söylüyor ama yer adı vermiyor.

Dönem bağlamı: 1996'da Türk sineması

Eşkıya'nın çıktığı yıl Türkiye'de sinema, yazlıkların kapanmasından ve video devrinden sonra toparlanma arayan bir sektördü. Film bu yüzden sık sık "büyük seyirci çeken yerli yapım" olarak anılır. Rakam konusunda kaynaklar ufak ayrılıyor: Türkçe Vikipedi 1996-1997 sezonunda 2 milyon 571 bin 474 seyirci yazıyor, İngilizce Vikipedi bilgi kutusunda 2,4 milyon veriyor, metinde ise yaklaşık 2,5 milyon diyor. Üç rakam da aynı büyüklükte, ama hangisinin gişe kaydına dayandığını sayfalar göstermiyor.

Ölçek için eski bir veri var: Önder Şenyapılı'nın hesabına göre 1978'de Türkiye'deki yazlık sinemalara 7 milyon 322 bin 176 kişi gitmişti. Sonra 1984'ten itibaren video yaygınlaştı ve İstanbul'un Kadıköy ilçesinde yazlık sinemalar 1987'ye gelindiğinde tamamen kapandı. Eşkıya bu daralmış salon düzeninde tek başına yaklaşık 2,5 milyon kişiyi sinemaya çekti. İki rakam aynı yöntemle sayılmadı, o yüzden kıyas yalnızca kabaca bir fikir veriyor.

Mekân konusunda da bir ayrım var: hikâyenin geçtiği yer ile çekildiği yer çoğu zaman aynı değil. İngilizce Vikipedi sayfası Baran'ın tahliye olduğu yer olarak Viranşehir'i anıyor. Bu, hikâyenin içindeki yer. Çekimin orada yapıldığı anlamına gelmiyor.

Somut detay: kaynaklara göre mekân dökümü

Üretim tarafı kaynaklarda daha net. İngilizce Vikipedi yapım şirketini Filma-Cass, dağıtımcıyı Warner Bros. Türkiye olarak yazıyor; kurgu Hakan Akol ve Onur Tan'a ait. Kadroda Sermin Hürmeriç (Keje), Yeşim Salkım (Emel), Kamran Usluer (Berfo), Özkan Uğur (Sedat), Ülkü Duru, Güven Hokna, Kayhan Yıldızoğlu, Necdet Mahfi Ayral, Kemal İnci, Settar Tanrıöğen ve Selim Erdoğan da var. Melih Çardak'ın canlandırdığı Demircan ise ödül listesinde ayrıca anılıyor.

Mekân tarafında kaynaklarda açıkça geçenleri şöyle sıralıyoruz:

Şanlıurfa: Baran'ın köye dönüşü. Haberler.com bunu yazıyor, Yeni Birlik il adını doğruluyor.
Beyoğlu ve Tarlabaşı: İstanbul sahneleri için sayılan semtler.
Haydarpaşa: Yine İstanbul sahneleri için sayılan semt.
Balat: Aynı haber metninde geçen dördüncü İstanbul çevresi.
Cudi Dağları: Hikâyenin başladığı yer olarak anılıyor. Haberler.com, çekimlerin farklı bölgelerde tamamlandığını da ekliyor.

Bir de doğrulayamadığımız iddialar var. Arama sonuçlarında çıkan bir otomatik özet, ilk sahnenin Viranşehir'deki cezaevinde, bazı sahnelerin Hilvan'ın bir köyünde ve Çatalca tren istasyonunda çekildiğini, Rumeli Han ve İdil Apartmanı sahnelerinin ise stüdyoda yapıldığını öne sürüyor. Bunları tek kaynağa dayandığı için hüküm olarak yazmıyoruz. Bir başka otomatik cevap filmi Kapadokya'daki Ürgüp köylerine bağlıyor, o ise diğer bütün kaynaklarla çelişiyor.

Peki ne oldu?

Eşkıya, 1997'de Almanya'da Bogey Ödülü'nü, 1998'de Portekiz'deki Festróia - Tróia Uluslararası Film Festivali'nde Altın Yunus'u aldı. Türkçe Vikipedi, filmin 70. Akademi Ödülleri için Türkiye'nin yabancı dilde en iyi film adayı seçildiğini ama ilk beşe giremediğini yazıyor. Sinema Yazarları Derneği'nin 19. Türk Sineması Ödülleri'nde ise En İyi Film, En İyi Senaryo, En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu (Melih Çardak) ve En İyi Müzik (Erkan Oğur) ödüllerini topladı.

Çekim yerlerinin bugünkü durumu için güvenilir bir kayıt bulamadık. Tarlabaşı ve Balat'ın 1996'dan bu yana değiştiği biliniyor ama bunu Eşkıya mekânlarıyla tek tek eşleştiren bir kaynakla karşılaşmadık, o yüzden "şu bina yıkıldı, şu han duruyor" demiyoruz.

Hafıza köşesi

"Eşkıya Mardin'de çekildi." Açtığımız kaynakların hiçbiri Mardin'i anmıyor. Yazılan iki şehir Şanlıurfa ve İstanbul.
"Baran'ın köyü gerçekten baraj altında kaldı." Bu, filmin kurgusu. Hangi barajın kastedildiğine dair bir kaynak bulamadık.
"Film Cudi Dağları'nda çekildi." Hikâye Cudi'de başlıyor, ama haberler çekimlerin farklı bölgelerde tamamlandığını söylüyor.

Sık sorulanlar

Eşkıya filmi nerede çekildi?

Şanlıurfa ve İstanbul'da, 1996'da. Köy sahneleri Şanlıurfa'da, şehir sahneleri Beyoğlu, Tarlabaşı, Haydarpaşa ve Balat çevresinde çekildi. Tek tek bina adlarını doğrulayan bir kaynak bulamadık.

Eşkıya ne zaman vizyona girdi?

29 Kasım 1996'da. Film 121 dakika sürüyor ve yönetmeni Yavuz Turgul.

Eşkıya'yı kaç kişi izledi?

Türkçe Vikipedi 1996-1997 sezonunda 2 milyon 571 bin 474 seyirci yazıyor. İngilizce Vikipedi bilgi kutusunda 2,4 milyon veriyor. İki rakam birbirine yakın ama aynı değil.

Eşkıya hangi ödülleri aldı?

1997'de Almanya'da Bogey Ödülü, 1998'de Festróia'da Altın Yunus. Sinema Yazarları Derneği'nin 19. ödüllerinde de En İyi Film dahil dört ödül aldı.

İlgili neydi'ler

Kaynaklar

Paylaş:WhatsApp X